تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٥٥ - سخنان كوتاهى كه از أمير المؤمنين على

٥٤- ترك خطا آسان‌تر از توبه كردن است و چه بسا ساعتى شهوت كه غم درازى را به دنبال دارد. مرگ، رسوايى دنياست كه در اين جهان براى هيچ دانايى شادى و براى هيچ عاقلى لذّتى باقى نگذشته است.

٥٥- دانش پيشواست و كردار راننده و نفس سركش و چموش.

٥٦- در آنچه نااميدى، اميدوارتر باش از آنچه به آن اميد بسته‌اى؛ زيرا موسى ٧ رفت تا براى خانواده‌اش آتش بياورد، خدا با او سخن گفت و مقام پيامبرى يافت و برگشت و ملكه سبا رفت و هنگام همراهى كردن او مسلمانى اختيار كرد و جادوگران فرعون براى آن كه نزد او عزّت يابند [به مبارزه موسى ٧‌] رفتند ولى مؤمن بازگشتند! ٥٧- مردم به فرمانروايان خود شبيه‌ترند تا به پدران خود.

٥٨- اى مردم بدانيد، كسى كه از گفته ناحق ديگران در باره خود دلگير شود خردمند نيست و كسى كه از ستايش نادان در باره خود خرسند شود فرزانه به شمار نيايد. مردم، فرزندان اعمال نيكى هستند كه انجام مى‌دهند و ارزش هر مردى همان است كه خوب انجام دهد؛ پس عالمانه سخن گوييد تا ارزشهاى شما آشكار گردد.

٥٩- رحمت خداوند نصيب كسى باد، كه پروردگارش را در نظر دارد و از گناه خوددارى نمايد و با هواى نفس مبارزه كند و به آرزوهاى خود دلبستگى نيابد و نفس امّاره خود را با زمام تقوى مهار نمايد و از ترس پروردگارش بر آن لگام زند و با مهار سازى، آن را به فرمانبردارى كشاند و با لگامش از گناه بازدارد. ديده به معاد دوزد و هر لحظه در انتظار مرگ باشد. پيوسته در حال تفكّر به سر برد و شب‌زنده‌دارى خود را طولانى نمايد دل از دنيا برگيرد و براى آخرت كوشا باشد.

بر مركب شكيبايى نشيند تا رهايى يابد. تقوى را ره توشه سفر مرگ خود و داروى [درد] دل پرسوز و گداز خود سازد. عبرت گيرد و بسنجد و از دنيا و مردم آن، تنهايى را برگزيند. دانش را براى دين‌فهمى و درست زندگى كردن بياموزد. دلش از ياد معاد سنگين باز گردد؛ لذا بسترش را برچيند و بالش نرم را به كنارى نهد