تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٤٧ - سخنان كوتاهى كه از أمير المؤمنين على

٢٥- همانا چون خدا مردم را به محشر گردآورد نداكننده‌اى ميان آنان ندا دهد كه اى مردم! به راستى، امروز نزديكترين شما به خدا آن كس است كه از خدا بيشتر ترسان بوده و محبوبترين شما نزد خدا آن كس است كه نسبت به او خوش كردارتر بوده است و والامقام‌ترين شما نزد خدا آن كس است كه مشتاقانه بيشتر كار كرده و گرامى‌ترين شما به درگاهش پرهيزگارترين شماست.

٢٦- در شگفتم از مردمى كه از خوراك به خاطر گزندش پرهيز مى‌كنند چگونه از گناه به خاطر آتش دوزخ پرهيز نمى‌كنند؟! در شگفتم از مردمى كه بندگان را به مال خود مى‌خرند چگونه از خريدن آزادگان به وسيله احسان خويش به آنان، خوددارى مى‌كنند؟! آنگاه امير المؤمنين ٧ فرمود:

به راستى، حقيقت نيكى و بدى شناخته نمى‌شود مگر به مردم، اگر مى‌خواهى نيكى را بشناسى نيكوكار باش تا نيكوكاران را بشناسى و اگر مى‌خواهى بدى را بشناسى بدى پيشه نما تا بدكاران را بشناسى.

٢٧- به راستى، بر شما از دو چيز بيمناكم: درازى آرزو و پيروى هواى نفس؛ امّا درازى آرزو آخرت را به فراموشى مى‌سپارد و امّا پيروى از هواى نفس از حقّ باز مى‌دارد.

٢٨- مردى در بصره در باره «برادران» پرسيد. امير المؤمنين ٧ فرمود:

برادران دو دسته‌اند: برادران مورد اعتماد و برادران بگو و بخند؛ امّا برادران مورد اعتماد، پناهگاه و دست و بال و اهل و مالند؛ پس اگر به برادرى اعتماد دارى مال و كمك خود را از او دريغ مدار و با دوست او دوست باش و با دشمن او دشمن باش و رازش را پنهان دار و عيبش را بپوشان و خوبى‌اش را آشكار ساز. اى پرسشگر! بدان كه آنان بسيار كمياب هستند. و امّا برادران بگو و بخند، پس تو به وسيله آنان از لذّت و خوشى برخوردار مى‌شوى؛ لذا تو اين لذّت را از دست مده و بيش از اين هم از آنان توقّع نداشته باش و همان اندازه كه آنان از خوشرويى و شيرين زبانى تو را برخوردار مى‌سازند تو نيز آنان را برخوردار ساز.

٢٩- مبادا دشمن دوستت را به دوستى گيرى كه به دوستت دشمنى كرده باشى.