تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٣١ - فرمان أمير المؤمنين على
و در جمع حاضران چنين روشى را در پيش نگيرد، از رساندن نامههاى ارسالى از اطراف حكومت و [اعلام وصول] و نوشتن پاسخ مناسب تو به آنها سهل انگارى نكند و در آنچه به نام تو مىستاند يا مىدهد، فروگذارى ننمايد و پيمان و قراردادى را كه به سود تو بسته سست نگرداند و از فسخ پيمان و قراردادى كه به زيان توست در نماند. [كارمند دبيرخانه] بايد به جايگاه و مقام خويش در كارها آگاه باشد؛ زيرا كسى كه قدر و ارزش خود را نداند، در شناختن قدر و ارزش ديگران درماند. جز اين، آنچه از نامهها و دفترهاى ثبت درآمد و ماليات و دفترهاى لشكرى باشد به دست ثبتكنندگانى بسپار كه خودت در انتخاب آنان كوشا بودهاى؛ زيرا ايشان مسئولان [سازمان ادارى] حكومت تو هستند كه براى تو سودمندترند و براى عموم مردم سود همگانىترى دارند. آنگاه در گزينش كاركنان دبيرخانه تنها به تشخيص هوشمندانه خود و خوشباورى و خوشگمانى خويش اعتماد مكن كه مردم براى جلب نظر زمامداران و مسئولان به ظاهرسازى مىپردازند و خوش خدمتى را پيشه مىسازند. ولى، در پس اين ظاهر آراسته و نيكوكار نمايى، نه نيك خواهى است و نه سپرده دارى. ليكن آنان را به خدمتى كه براى صالحان پيش از تو عهدهدار بودهاند، بيازماى و از ميان آنها بر آن كس اعتماد كن كه در بين همگان خوشنامتر و نجيبتر و امينتر است؛ پس همانا چنين انتخابى نشانه خيرخواهى تو براى دين خداست و هم براى آن كس كه كار او بر عهده شماست. سپس به آنان بفرماى كه خوب كار كنند و با مردم به نرمى سخن گويند. بر سر هر يك از كارهايت از ميان آنان رئيسى برگمار، كسى كه كارهاى بزرگ مغلوبش نسازد و تراكم آنها پريشانش ننمايد. سپس حالات نهانى آنان را وارسى كن. به پيامها و نامههاى ارسالى آنان كه توسط پيك به دست تو مىرسد رسيدگى كن و ببين حاجتمندانشان چگونهاند و تا چه اندازه از والى و امام و حجّت خويش حرف شنوى دارند؛ زيرا بسيارى از نويسندگان و منشيان، بىحوصله و سلطه طلب و خودبين هستند مگر آن كه خدا نگاهشان دارد. و مردم را چارهاى نيست كه دنبال رفع نيازمنديهاى خود بروند و هر عيبى كه در دفتردارهاى تو باشد و تو از آن چشم پوشى كرده باشى به گردن تو مىافتد و هر فضيلتى هم كه در آنهاست براى تو به شمار مىآيد و افزون بر آن، تو را در اين خصوص نزد خداوند ثواب نيكو است. سپس به بازرگانان و پيشهوران توجّه كن و [كارگزارانت را] به نيكى كردن به آنان سفارش كن خواه آنها كه بر يك جاى مقيماند