آيين زندگى - شريفى، احمدحسين - الصفحة ٧٣ - ٣ - ٣ دخالت دادن خواستههاى شخصى

٣- ٢. شتاب‌زدگى‌

ى ديگر از آفات بزرگ و مخرب پژوهش، شتاب‌زدگى است كه خود يكى از رذايل اخلاقى نيز به شمار مى‌آيد. كمترين آفت شتاب‌زدگى اين است كه مانع درك درست موضوع مى‌شود. محقق شتاب‌زده، نمى‌تواند در اطراف همه جوانب موضوع پژوهش خود انديشه كند. صبر و بردبارى، ركن مهم پژوهش است. پژوهشگر آنگاه مى‌تواند به موفقيت دست يابد كه بردبارى را پيشه خود سازد.

يك پژوهش بنيادين و كارساز، گاه ممكن است ده‌ها سال به طول بينجامد. در روايتى آمده است:

«كسى مى‌تواند به حقيقتِ دانش دست يابد كه تداوم و بردبارى در دانش‌اندوزى داشته باشد.»[١] حتى ممكن است يك پژوهشگر، تا زنده است نتواند نتايج پژوهش‌هاى خود را ببيند و آيندگان با ادامه دادن كارها و پژوهش‌هاى ناتمام او، كار را به نتيجه برسانند. بنابراين، هرگز نبايد توقع داشت كه به هر قيمتى، در مدت زمان معينى پژوهش را به پايان برسانيم. كم‌ترين هنر و خدمت چنين پژوهشگر صبور و بردبارى، حتى در صورت نتيجه‌بخش نبودن تحقيقاتش به جامعه علمى اين است كه راه‌هاى نادرست را نيز به ديگران نشان داده است. يعنى عملًا به آيندگان مى‌فهماند كه از اين راه‌هايى كه او براى كشف حقيقت و حل مسئله رفته و پس از زحمات فراوان به نتيجه نرسيده است، نروند؛ بلكه در انديشه راه‌هاى ديگرى باشند.

٣- ٣. دخالت دادن خواسته‌هاى شخصى‌

پژوهشگر منصف كسى است كه اصل بى‌طرفى را در تحقيق مورد توجه قرار دهد. او هرگز نبايد ديدگاه‌ها، خواسته‌ها و اغراض شخصى يا صنفى خود را بر موضوع تحقيق تحميل كند. تحقيق معتبر، تحقيقى است كه بى‌طرفانه و بدون حب و بغض‌هاى پيشين صورت گيرد. كسانى كه باورها و ديدگاه‌هاى خود را بر منابع تحقيقى تحميل مى‌كنند، هم خود و مخاطبانشان را به گمراهى و انحراف مى‌كشانند و هم تحقيقى نامعتبر و نادرست ارائه مى‌دهند. محقق راستين، كسى است كه خود را تابع‌

[١] - لَنْ يُحرِزَ العلمَ إلّامَن يُطيلَ دَرسَه.( عبدالواحد الآمدى، غررالحكم و دررالكلم)