آيين زندگى - شريفى، احمدحسين - الصفحة ١١٩ - ٢ - ٣ معاشرتهاى شهروندى

دليل است كه در اسلام ويژگى‌هاى بسيارى براى معاشران برشمرده شده است؛ يعنى اسلام هر نوع معاشرتى را توصيه و سفارش نمى‌كند؛ بلكه برخى از معاشرت‌ها را زيان‌بار و مخرّب دانسته و توصيه اكيد به ترك آنها كرده است. پيامبر اكرم ٦ به ابوذر غفارى فرمودند:

اى ابوذر، همنشين صالح بهتر از تنهايى و انزواست و تنهايى بهتر از همنشين ناصالح است.[١]

٢. انواع معاشرت‌

به طور كلى مى‌توان معاشرت‌هاى هر فردى را با ديگران به پنج دسته تقسيم كرد:

٢- ١. معاشرت‌هاى انسانى‌

منظور ما از «معاشرت‌هاى انسانى» برخوردهايى است كه با ديگران، به‌عنوان يك انسان و همنوع، داريم؛ صرف‌نظر از اينكه هموطن، همكيش، همشهرى يا خويشاوند ما هستند يا نه. به تعبير ديگر، هر كسى به‌عنوان عضوى از خانواده انسانى در قبال ساير انسان‌ها و همنوعان، وظايف و مسئوليت‌هاى اخلاقى خاصى بر عهده دارد. اسلام عزيز، با تأكيد بر اين گونه از معاشرت، حدود و چارچوبه كلى روابط و اخلاق بين‌المللى مسلمانان را مشخص كرده است.

٢- ٢. معاشرت‌هاى آيينى‌

معاشرت و روابطى كه هر فرد با ساير همكيشان و هم‌مسلكان خود دارد را «معاشرت آيينى» يا دينى مى‌نامند ما به‌عنوان يك فرد مسلمان در برابر ساير مسلمانان مسئوليت‌ها و وظايفى بر عهده داريم كه بعضاً فراتر و سنگين‌تر از وظايفى است كه در قبال انسان‌ها به طور كلى، بر عهده داريم. اين حديث را شنيده‌ايد كه پيامبر اكرم ٦ فرمود: «كسى كه فرياد استمداد برادر مسلمانى را بشنود، ولى به يارى او نشتابد، مسلمان نيست.» و اين نشان‌دهنده وظيفه سنگين امت اسلامى در قبال برادران دينى خود است.

٢- ٣. معاشرت‌هاى شهروندى‌

هر كدام از ما با ساير شهروندان داراى روابط خاصى هستيم كه با غير شهروندان چنان روابطى را

[١] - يا اباذر الجليسُ الصالحُ خيرٌ من الوحدةِ و الوحدةُ خيرٌ مِن جليسِ السوء.( محمدباقر مجلسى، بحار الانوار، ج ٧٤، باب ٤، ص ٨٤، حديث ٣)