آيين زندگى - شريفى، احمدحسين - الصفحة ١٠٩ - بررسى مصداقى

درخواست كمك مالى از مردم و سربار ديگران بودن، به دليل آفات اخلاقى و اجتماعى و فرهنگى فراوانى كه دارد، به شدت مورد مذمت و نكوهش اسلام و اولياى اسلام قرار گرفته است.

زراره، از ياران بزرگ امام صادق ٧، مى‌گويد:

شخصى به محضر امام صادق ٧ آمد و عرض كرد: «من مردى فقير و تنگدست هستم كه نه مى‌توانم كار دستى انجام دهم و نه فن تجارت را مى‌دانم.» امام صادق ٧ در پاسخ او فرمود:

«كار كن؛ با سرت باربرى كن و خود را از مردم بى‌نياز گردان.»[١]

بنابراين هرگز نبايد به خُردى كار نگاه كرد. بله، اگر بتوانيم كارى مطابق ميل خود و متناسب با موقعيت اجتماعى و وضعيت خانوادگى خود داشته باشيم، بسيار خوب؛ اما پيدا نكردن شغلى مطابق ميل خود، هرگز مجوّز بيكارى و پذيرش خوارىِ درخواست از ديگران نيست.

برخى از عالمان بزرگ اخلاق‌[٢] تصريح كرده‌اند كه درخواست مالى از ديگران، در شرايط عادى و براى كسى كه وضعيت او به حد اضطرار نرسيده، حرام است. زيرا درخواست مالى از ديگران در حقيقت به معناى شكايت از خداوند و ذلت و خوارى در برابر غيرخداست و همچنين، در اغلب موارد، مستلزم آزار و اذيت شخص مورد درخواست است و حتى در مواردى ممكن است اين درخواست موجب رياى فرد درخواست شونده گردد كه درخواست‌كننده به دليل اينكه مسبب اين كار غير اخلاقى او بوده است، در اين مسئله نقش دارد.

بررسى مصداقى‌

قرآن كريم، خطاب به پيامبر مى‌فرمايد:

و گدا را مران.[٣]

پيامبر گرامى نيز در حديثى مى‌فرمايد:

گدا را از خود مرانيد هر چند با نصف خرمايى باشد. كسى كه از شما درخواست كمك مالى دارد، به‌

[١] - محمد بن يعقوب كلينى، الفروع من الكافى، ج ٥، ص ٧٦ و ٧٧، باب ما يجب من الاقتداء بالائمة : فى التعرض للرزق، حديث ١٤

[٢] - ملامهدى نراقى، جامع السعادات، ج ٢، ص ٩٨- ٩٦

[٣] - و اما السائل فلا تنهر.( ضحى( ٩٣): ١٠)