عربى باديه‌نشين به محضر پيامبر رسيد و گفت: «اى پيامبر خدا، كارى را به من بياموز كه با انجام آن به بهشت درآيم.» معلوم است كه پيامبر اكرم ٦ با توجه به وضعيت مخاطب كه توانايى دسترسى مداوم به آن حضرت را ندارد و نمى‌تواند هر روز از ارشادات و راهنمايى‌هاى ايشان بهره گيرد، بايد دستورالعملى را به او بياموزد كه عمل به آن بتواند پايه و ريشه بسيارى از ارزش‌هاى اخلاقى باشد؛ يعنى يك ملاك و معيار به دست او بدهد؛ معيارى كه با بكارگيرى آن بتواند از بهشتيان شود.

پيامبر اكرم ٦ در پاسخ او فرمود: «چيزى را كه دوست دارى از ناحيه مردم به تو برسد، به آنان برسان و چيزى را كه دوست ندارى از مردم به تو برسد، به آنان نرسان.»[١]

در بخشى از نامه اميرمؤمنان ٧ به فرزندش چنين آمده است:

پسرم! خود را ميان خويش و ديگرى ميزانى بشمار، پس آنچه براى خود دوست مى‌دارى براى جز خود دوست بدار، و آنچه تو را خوش نيايد براى او ناخوش بشمار، و ستم مكن چنانكه دوست ندارى بر تو ستم رود، و نيكى كن چنانكه دوست مى‌دارى به تو نيكى كنند. آنچه از جز خود زشت مى‌دارى براى خود زشت بدان، و از مردم براى خود آن را بپسند كه از خود مى‌پسندى در حق آنان، و مگوى به ديگران آنچه خوش ندارى شنيدن آن، و مگو آنچه را ندانى، هر چند اندك بود آنچه مى‌دانى، و مگو آنچه را دوست ندارى به تو گويند.[٢]

اين قانون در حقيقت معيار و ملاكى كلى و عام براى اخلاق اجتماعى و نحوه معاشرت با ديگران است. بسيارى از مكاتب اخلاقى نيز اين قانون را پذيرفته، در نظام اخلاقى خود از آن بهره برده‌اند.[٣] بهترين و كامل‌ترين معيار براى تشخيص درستى يا نادرستى رفتارهاى اجتماعى ما، همين معيار

[١] - جاءَ اعرابىٌ الى النبى فقال: يا رسولَ اللَّه عَلِّمْنِى عملًا ادخُلُ به الجنة، فقال: ما احبَبْتَ ان يَأتِيَهُ الناسُ اليك فَأْتِهِ اليهم و ما كرهتَ ان يأتيه الناسُ اليك فلاتأتِهِ اليهم.( شيخ حرّ عاملى، وسائل الشيعة، ج ١١، باب ٣٥، ص ٢٢٨، حديث ١)

[٢] - نهج البلاغه، ترجمه سيدجعفر شهيدى، نامه ٣١، ص ٣٠١

[٣] - گفتنى است كه بر اساس مكتب لذت‌گرايى شخصى، اعم از لذت‌گرايى حسى آريستيپوس و يا لذت‌گرايى اپيكور اين قاعده‌جايگاهى نخواهد داشت. معيار اخلاق از ديدگاه اين دو مكتب لذت شخصى است. يعنى هر كارى كه لذتى شخصى براى ما به بار آورد، خوب؛ و هر كارى كه لذت شخصى را نتيجه ندهد و يا احياناً مستلزم الم و درد باشد، بد خواهد بود.( براى توضيح بيشتر در اين‌باره، بنگريد به: محمدتقى مصباح، نقد و بررسى مكاتب اخلاقى، تحقيق و نگارش احمدحسين شريفى، فصل مكتب لذت‌گرايى)