مكاتب اخلاقى، داراى اخلاق كاربردى خاص خود است. براى نمونه، اخلاق كاربردى پذيرفته مكتب سودگرايى، قدرت‌گرايى يا قراردادگرايى، با اخلاق كاربردى پذيرفته مكتب اخلاقى اسلام كاملًا متفاوت است؛ زيرا هر مكتبى بر اساس اصول و ضوابط اخلاقى خود به بررسى احكام اخلاقى در موارد خاص و ارائه راه حل براى موارد تعارض وظايف مى‌پردازد.

٣- ١. اهميت و جايگاه اخلاق كاربردى‌

علم اخلاق يكى از ضرورى‌ترين علوم براى انسان است. اين علم در حقيقت علم زندگى و آيين زيستن، به معناى حقيقى كلمه است. علمى است كه افزون بر بيان احكام ارزشىِ همه ابعاد فردى و اجتماعىِ زندگى‌آگاهانه و مختارانه ما، راه‌هاى اتصاف به فضايل و بهره‌مندى از خوبى‌ها و دفع و رفع زشتى‌ها را نيز نشان مى‌دهد. بنابراين، علم اخلاق اگر مهم‌ترين علم نباشد، يكى از مهم‌ترين و سرنوشت‌سازترين دانش‌هاست. امام كاظم ٧ مى‌فرمايد:

لازم‌ترين دانش براى تو، دانشى است كه تو را به صلاح قلبت راهنمايى كند و فساد آن را برايت آشكار سازد.[١]

يكى از مهم‌ترين رسالت‌هاى پيامبران نيز پرورش اخلاقى مردمان و تزكيه و تهذيب جان‌هاى آنان بوده است‌[٢] و در اين‌باره پيامبر بزرگ اسلام نيز هدف اصلى رسالت خود را به كمال رساندن خُلق‌هاى كريم و مَنِش‌هاى بزرگوارانه معرفى كرده است.[٣] اخلاق نيك و زدودن زشتى‌ها و آراستگى به خوبى‌ها يكى از عوامل مهم بهره‌مندى از سعادت دنيوى و اخروى است.

نگاهى به ميراث علمى عالمان برجسته جهان نشان مى‌دهد كه اخلاق و دانش اخلاق همواره مورد توجه انديشمندان خيرخواه بشر بوده است. در هر عصر و مِصرى كسانى بوده‌اند كه براى هدايت‌

[١] - ألْزَمُ العلمِ لك ما دَلَّك على صَلاحِ قَلبِك و أَظْهَرَ لك فسادَهُ.( ميرزاحسين نورى، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج ١٢، باب ١٠١، حديث ١٣٧٩٢)

[٢] - هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمْ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِى ضَلَالٍ مُبِينٍ؛ اوست آن كس كه در ميان بى‌سوادان فرستاده‌اى از خودشان برانگيخت، تا آيات او را بر آنان بخواند و پاكشان گرداند و كتاب و حكمت بديشان بياموزد، و[ آنان‌] قطعاً پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند.( جمعه( ٦٢)، ٢)

گفتنى است در كتاب حاضر، در ترجمه آيات قرآن كريم، در بيشتر موارد، از دو ترجمه آيت‌اللَّه ناصر مكارم شيرازى و استاد محمدمهدى فولادوند استفاده شده است

[٣] - بُعِثتُ لُاتَمِّمَ مكارمَ الاخلاق.( محمدباقر مجلسى، بحار الانوار، ج ٦٧، باب ٥٩، حديث ١٨)