يكى از ملاك‌هاى انتخاب افراد براى پست‌هاى مختلف، تناسب ويژگى‌ها و تخصص‌هاى آنان با پست و مسئوليت مورد نظر است. عدم رعايت اين شرط موجب هدر رفتن نيروها و ضايع شدن امكانات و يأس و نااميدى متخصصان و ده‌ها آفت و آسيب اجتماعى و روحى ديگر خواهد شد. فرض كنيد كه اگر رياست سازمان نظام پزشكى كشور را به يك مهندس نمونه كشاورزى واگذار كنند، و يا بالعكس رياست سازمان كشاورزى را به يك فوق‌تخصص قلب و عروق بسپارند، معلوم است كه چه آفات و مشكلاتى پديد خواهد آمد. اين افراد هرچند در حرفه خود ممكن است بسيار موفق و خدمتگذار باشند، اما تخصص‌ها و توانمندى‌هاى آنان تناسبى با چنان پست‌هايى ندارد و به احتمال قريب به يقين، نمى‌توانند در آن زمينه‌ها مسئولان موفقى باشند. امكانات و نيروهاى متخصص در آن حوزه‌ها را نمى‌توانند به خوبى شناسايى كرده و به كار گيرند.

٣- ٢. توجه به سوابق كارى (تجربه)

تجربه يكى ديگر از ويژگى‌هاى لازم براى انتخاب مسئولان است. به هر اندازه‌اى كه يك فرد از تجربه بيشترى برخوردار باشد، به همان اندازه نيز بهتر مى‌تواند زيرمجموعه خود را كنترل و هدايت كند. امام على ٧ در اين‌باره، به مالك اشتر توصيه مى‌كند كه اهل‌تجربه را به كار گيرد. و از تجارب آنان به خوبى بهره گيرد: «و توخ منهم اهل التجربة و الحياء.»[٢]

البته، همان‌گونه كه مى‌بينيم امام على ٧ در كنار «تجربه» مسئله «حيا» را نيز يادآور مى‌شود؛ زيرا روشن است كه افراد با تجربه اگر ناپاك باشند، به مراتب، خطرناك‌تر و مخرب‌تر از ديگران خواهند بود. به قول سنايى: «چو دزدى با چراغ آيد گزيده‌تر برد كالا» حاكمان و مسئولان اگر در كنار تجربه از تعهد لازم برخوردار نباشند، با توجه به آگاهى به خلأهاى قانونى و پيچ و خم‌هاى قوانين، بهتر از هر كسى مى‌توانند به ملت و اموال عمومى خيانت كنند.

٣- ٣. توجه به اصالت خانوادگى‌

يكى ديگر از ملاك‌هاى انتخاب مسئولان، توجه به اصالت خانوادگى افراد است. كسى را كه براى‌

[١] - اجعلنى على خزائن الارض انى حفيظٌ عليمٌ.( يوسف( ١٢): ٥٥)

[٢] - نهج‌البلاغه، نامه ٥٣، ص ٣٣٢