آيين زندگى - شريفى، احمدحسين - الصفحة ١٠٤ - ٤ رابطه اخلاق و معيشت

اما اگر براى مباهات و فخرفروشى و به هدف تكاثر و مال‌اندوزى كار مى‌كند، در آن صورت در راه شيطان است.»[١]

شخصى با حالتى نگران به محضر امام صادق ٧ آمد و وضعيت روحى و روانى خود را براى آن‌حضرت به اين صورت شرح داد: «من دنيا و مال دنيا را دوست دارم و مايلم به آن دست يابم و هر چه بيشتر از دنيا بهره‌مند شوم.» امام هدف او را از جمع مال و كسب ثروت جويا شدند. آن شخص در پاسخ عرض كرد: «هدفم اين است كه خودم و عيالم در رفاه و خوشبختى باشيم و با آن صله رحم را به جا آورم و به تهيدستان صدقه بدهم و حج و عمره به جا آورم.» امام فرمودند: «اين طلب دنيا نيست؛ بلكه طلب آخرت است.»[٢]

٤. رابطه اخلاق و معيشت‌

در روايات متعددى اخلاق نيكو به‌عنوان يكى از عوامل گشايش در رزق و روزى و اخلاق بد به‌عنوان يكى از عوامل تنگدستى و فقر معرفى شده است. پيامبر اكرم در سفارش خود به صحابى گرانقدرش، ابوذر غفارى، به اين مطلب اشاره كرده و مى‌فرمايد:

اى ابوذر، به درستى كه انسان گاهى به دليل انجام گناه، از روزى خود محروم مى‌شود.[٣]

در روايت ديگرى، چنين مى‌خوانيم:

گنج‌هاى رزق در اخلاق خوب نهفته است.[٤]

اخلاق نيكو، موجب زيادت در روزى مى‌شود.[٥]

اين دسته از روايات يك معناى ظاهرى قابل فهم براى همگان دارند و آن اينكه بيانگر اين حقيقت تجربى و اجتماعى هستند كه آراستگى به فضايل و خوش‌خلقى، موجب روى‌آوردن مردم به فرد مى‌شود. تجربه نشان مى‌دهد كه مشتريان بيشتر به خريد از فروشندگان خوش‌خلق تمايل دارند.

[١] - محسن فيض كاشانى، المحجة البيضاء فى تهذيب الاحياء، تصحيح على‌اكبر غفارى، ج ٣، ص ١٤٠

[٢] - محمد بن يعقوب كلينى، الفروع من الكافى، ج ٥، ص ٧٢، باب الاستعانة بالدنيا على الاخرة، حديث ١٠

[٣] - يا اباذر انَّ الرَّجُلَ لَيَحرُمَ رزقَه بالذنب يُصِيبُه.( محمدباقر مجلسى، بحار الانوار، ج ٧٤، باب ٤، ص ٧٧، حديث ٣)

[٤] - فى سِعَةِ الاخلاقِ كُنُوزُ الارزاق.( شيخ عباس قمى، سفينة البحار و مدينة الحكم و الآثار، ج ٢، باب الخاء بعده اللام، ص ٦٧٨)

[٥] - حُسنُ الخُلقِ يَزيدُ فى الرِّزق.( همان)