آيين زندگى - شريفى، احمدحسين - الصفحة ٣٦ - ١ اهميت و ضرورت
ضرورت فراگيرى علم از ديدگاه اسلام ضرورتى مطلق است؛ نه قيد افرادى دارد، نه قيد زمانى، نه قيد مكانى و نه هيچ قيد و محدوديتى ديگر. حديث بسيار مشهور و معروف رسول اعظم ٦ كه فرمود: «علمآموزى بر هر مسلمانى واجب است»،[١] اختصاص تحصيل علم به طبقه يا صنف يا جنس خاصى را رد كرده، آن را از واجبات عمومى همه مسلمانان بر مىشمارد. همچنين حديث «
اطلُبوا العلمَ من المَهدِ الى اللَّحد
؛ زگهواره تا گور دانش بجوى»، محدوديت زمانى را براى تحصيل علم از ميان برمىدارد. بر اساس حديث «دانش را بياموزيد هر چند كه در چين[٢] باشد»[٣] دانسته مىشود كه طلب علم، وظيفهاى است كه جا و مكان خاصى نمىشناسد و احاديثى مانند «حكمت، گمشده مؤمن است پس آن را فراگيريد هر چند در دست منافق باشد»[٤] محدوديت از حيث معلّم را نفى مىكند.[٥] البته در جايى كه انسان در درستى يك مطلب ترديد دارد و خودش نيز توانايى تشخيص حق و باطل در آن زمينه را ندارد، به حكم عقل سليم نبايد سخن هر استاد و معلمى را بپذيرد. در اين موارد بايد دقت كند كه تحت تأثير و تلقين چه كس يا كسانى است.
براى آشنايى بيشتر با اهميت علمآموزى در اسلام چند روايت ديگر از اولياى دين را يادآور مىشويم:
پيامبر اكرم ٦ در باره برترى عالم بر عابد مىفرمايد:
برترى عالم بر عابد همچون برترى ماه شب چهارده بر ساير ستارگان است.[٦]
[١] - طلبُ العلمِ فريضةٌ على كلِّ مسلمٍ.( محمد بن يعقوب كلينى، اصول كافى، ج ١، كتاب فضل العلم، باب ١، حديث ١)
[٢] - البته كشور چين در اين حديث، خصوصيتى ندارد. منظور اين است كه فاصله مكانى نبايد مانعى براى تحصيل علم تلقىشود
[٣] - اطلبُوا العلمَ و لو بالصِّين.( محمدباقر مجلسى، بحار الانوار، ج ١، ص ١٨٠، باب ١، حديث ٦٥)
[٤] - الحِكمةُ ضالةُ المؤمنِ فَخُذْ الحكمةَ و لو مِن اهلِ النِّفاق.( همان، ج ٢، ص ٩٩، باب ١٤، حديث ٥٧)
[٥] - بنگريد به: مرتضى مطهرى، ده گفتار، فريضه علم، ص ١٦٣
[٦] - فَضلُ العالِم على العابدِ كَفضلِ القَمَر على سائرِ النجومِ ليلةَ البدر.( محمد باقر مجلسى، بحار الانوار، ج ٢، ص ١٨، حديث ٤٦)