رذايل اخلاقى و راه تشخيص تكاليف اخلاقى و شيوه تحقق آنها در قلمروهاى خاصى بپردازد. اين شاخه از مطالعات اخلاقى بر آن است تا به جاىِ ارائه فهرستى بلند از فضايل و رذايل اخلاقى، با تقويت بُعد عقلانى و استدلالى فراگيران، شيوه استدلال اخلاقى در امور روزمره زندگى را به آنان بياموزد. افزون بر اين، اخلاق كاربردى، با ارائه معيارها و ملاك‌هايى مشخص براى رفتارهاى اخلاقى در قلمروهاى مختلف زندگى فردى و اجتماعى، به كاربردى كردن توصيه‌ها و ارزش‌هاى اخلاقى كمك مى‌كند. و به همين دليل است كه به آن اخلاق كاربردى مى‌گويند.

٣- ٢. تاريخچه اخلاق كاربردى‌

مى‌توان گفت كه از روزگاران قديم گونه‌اى از اخلاق كاربردى مورد توجه برخى از عالمان مسلمان بوده است. در بسيارى از كتاب‌هاى اخلاقى، ابواب خاصى را به بخش‌هاى مختلف اخلاق كاربردى اختصاص مى‌دادند و مى‌كوشيدند تا اصول فضايل و رذايل مربوط به آن حوزه را به صورت دقيق تبيين كنند و با توجه به آن اصول، راه‌حل‌هاى اخلاقى مسائل خاص آن حوزه را مشخص نمايند. در كتاب‌هاى ارزشمند احياء العلوم و المحجة البيضاء مباحثى مانند اخلاق دانش و دانشجويى، اخلاق جنسى، اخلاق معيشت، اخلاق معاشرت، اخلاق مسافرت و امثال آن به طور ويژه مورد توجه قرار گرفته است. افزون بر اين، برخى از مسائل اخلاق كاربردى به طور ويژه مورد توجه قرار مى‌گرفتند و نوشته‌هاى مستقلى در باره آنها به نگارش در مى‌آمد.[١] براى نمونه در زمينه اخلاق دانشجويى مى‌توان به كتاب‌هاى ارزشمندى چون آداب المتعلمين، نوشته خواجه نصيرالدين طوسى (٦٧٢- ٥٩٧ ه. ق) و منية المريد فى آداب المفيد و المستفيد، نوشته شهيد ثانى (٩٦٦- ٩٠٩ ه. ق)، اشاره كرد. در باره اخلاق گفتگو و مناظره كتاب‌هاى بسيارى نوشته شده است كه از آن جمله مى‌توان به آداب التخاطب، نوشته مير محمد عباس بن على، (متوفى ١٣٠٦ ه. ق) آداب البحث و المناظرة نوشته مير غياث‌الدين حسينى دشتكى، (متوفى ٩٤٨ ه. ق) آداب البحث نوشته كمال‌الدين ميثم بن على بحرانى، (متوفى ٦٧٩ ه. ق) آداب المناظرة نوشته شيخ مهذب‌الدين احمد بن عبدالرضا كه در ١٠٨١ ه. ق به نگارش درآمده است، آداب المناظرة نوشته شيخ سليمان بن عبداللَّه الماحوزى، (متوفى ١١٢١ ه. ق) آداب المناظرة، نوشته احمد بن اسماعيل جزائرى، (متوفى ١١٤٩ ه. ق)

[١] - براى آشنايى بيشتر با برخى از اين كتاب‌ها، بنگريد به: شيخ آقابزرگ طهرانى، الذريعة الى تصانيف الشيعة، ج ١، ص ٣٥- ١٣