حيث معناشناختى؛ از حيث معرفت‌شناختى و از حيث وجودشناختى. نخستين مورد مربوط به مفاهيم اخلاقى است و حيثيت دوم و سوم ناظر به احكام و جملات اخلاقى است.[١]

٣. اخلاق كاربردى‌

اخلاق كاربردى‌[٢] در حقيقت زير مجموعه اخلاق هنجارى است. به تعبير ديگر، اخلاق كاربردى همان اخلاق هنجارى است؛ البته در حوزه‌هاى خاصى از زندگى فردى و اجتماعى. هر چند، روز به روز بر تعداد اين حوزه‌ها افزوده مى‌شود، به گونه‌اى كه امروزه كمتر فعاليتى از فعاليت‌هاى روزمره بشرى را مى‌توان نام برد كه به‌عنوان يكى از شاخه‌هاى اخلاق كاربردى مورد بررسى قرار نگرفته باشد و يا نتوان از آن در اخلاق كاربردى بحث كرد. اخلاق كاربردى در حقيقت درصدد آن است كه كاربرد و اعمال منظم و منطقى نظريه اخلاقى را در حوزه مسائل اخلاقى خاصى نشان دهد. مباحثى مانند اخلاق دانش‌اندوزى و علم‌آموزى، اخلاق پژوهش، اخلاق نقد، اخلاق گفتگو، اخلاق محيط زيست، اخلاق سياست، اخلاق جنسى، اخلاق همسردارى و اخلاق معيشت را مى‌توان از مباحث مربوط به اخلاق كاربردى به شمار آورد. اخلاق كاربردى شامل «اخلاق حرفه‌اى» نيز مى‌شود. منظور از اخلاق حرفه‌اى، تأمل در باره ابعاد اخلاقى مسائل و موضوعاتى است كه به مشاغل خاصى مربوط مى‌شود؛ مانند اخلاق پزشكى، اخلاق تجارت، اخلاق روزنامه‌نگارى و امثال آن.[٣] گفتنى است كه يكى از دغدغه‌هاى مهم اخلاق كاربردى، حل معضلات و تعارضات اخلاقى است. البته تنها دغدغه اخلاق كاربردى، برخلاف گمان برخى از نويسندگان، اين نيست؛ هر چند حل معضلات اخلاقى جايگاه مهمى در اخلاق كاربردى دارد.

به طور خلاصه مى‌توان گفت اخلاق كاربردى يا كاربستى، عبارت است از كاربرد و تطبيق استدلال‌ها، اصول، ارزش‌ها و ايده‌آل‌هاى اخلاقى در باره رفتارهاى اخلاقى، اعم از رفتارهاى فردى و اجتماعى، با توجه ويژه به معضلات و تعارضات اخلاقى. هدف از اين نوع پژوهش نيز ارزش‌گذارى و ارزيابى اخلاقى و در نتيجه پذيرش يا انكار آن خط مشى‌ها و رفتارها است. بنابراين، هر يك از

[١] - براى توضيح بيشتر در اين باره، بنگريد به: محمدتقى مصباح يزدى، فلسفه اخلاق، تحقيق و نگارش احمدحسين شريفى، ص ٢٣- ١٧

[٢] -

١.

[٣] -

٢.:""،،..،. ١،. ٠٨- ٤٨