ثانياً، بنتام معتقد است اصالت با لذت‌هاى فردى است و لذت‌هاى اجتماعى صرفاً وسيله و ابزارى براى تأمين لذت‌هاى فردى هستند. هدف، منفعت شخصى است، اما معيار، منفعت عمومى و لذت اكثرى. اما پرسش اين است كه در جايى كه لذت‌هاى فردى از راه لذت‌هاى اجتماعى تأمين نمى‌شود، معيار صواب و خطا چيست؟ اگر گفته شود، چون هدف (يعنى لذت شخصى) تأمين مى‌شود، ارزشمند است؛ اشكال مى‌شود كه پس آن معيار (تأمين لذت‌هاى عمومى) كليت ندارد. و اگر گفته شود كه آن كار، به اين دليل كه معيار كار خوب را ندارد، ارزشمند نيست، اشكال مى‌شود كه يك كار، با آنكه هدف ما را تأمين كرده است باز هم متصف به خوبى نمى‌شود.

از سويى ديگر، ممكن است يك كارى صرفاً در خدمت لذت‌هاى اجتماعى و منافع عمومى باشد و هيچ لذت و نفعى به حال شخص نداشته باشد، مثل كسى كه به هنگام مرگ همه دارايى خود را در راه اجتماع وقف مى‌كند؛ بر اساس نظر بنتام چنين كارى، ارزش اخلاقى ندارد!

٥- ٢. غيرت‌

«غيرت» اصطلاحاً به معناى كوشش در محافظت از چيزهايى است كه محافظت از آنها لازم است.

غيرت، يكى از شريف‌ترين فضايل اخلاقى است. البته، نبايد آن را به غيرت در مسائل جنسى و ناموسى منحصر دانست؛ بلكه در مسائل دينى و تربيت فرزندان و مسائل مالى و امثال آن نيز جريان دارد.[١] اين فضيلت، از نتايج و لوازم فضيلت شجاعت و بزرگمنشى است؛ يعنى سرچشمه اين فضيلت در بزرگى و قوت‌نفس و شجاعت فرد است. اميرمؤمنان ٧ در اين‌باره مى‌فرمايد:

ثمره و ميوه شجاعت، غيرت است.[٢]

بزرگان اخلاق گفته‌اند كسى كه اين فضيلت را نداشته باشد، از مردان نيست.[٣] امام صادق ٧ مى‌فرمايد:

غيّور يكى از اوصاف خداوند است و به سبب همين صفت و ويژگى است كه فواحش و زشتى‌هاى درونى و بيرونى را تحريم كرده است.[٤]

[١] - براى توضيح بيشتر در اين‌باره، بنگريد به: محمد مهدى نراقى، جامع السعادات، ج ١، ص ٢٧٤- ٢٦٦؛ و همچنين‌محمود اكبرى، غيرت‌مندى و آسيب‌ها، ص ٩٠- ٥١

[٢] - ثمرةُ الشجاعةِ الغيرةُ.( عبدالواحد الآمدى، غرر الحكم و درر الكلم، ص ١، فصل ٢٣، ص ٣٢١، حديث ٣٤)

[٣] - محمد مهدى نراقى، جامع السعادات، ج ١، ص ٢٦٥

[٤] - همان