كتاب‌هاى روايى بابى با عنوان «قضاء حاجةِ المؤمن» گشوده شده است. از همه مسلمانان خواسته شده كه به محض اطلاع از نيازمندى يك مؤمن اخلاقاً موظف‌اند در صورت امكان، در رفع نياز او پيشقدم شوند و اجازه ندهند كه او نيازش را بيان كند.[١]

حتى اگر كسى نمى‌تواند نياز برادر مسلمانش را برآورده سازد، ولى مى‌تواند از اعتبار و آبروى خود در اين جهت مايه بگذارد، اخلاقاً موظف است اين كار را انجام دهد. يعنى بايد از هر راهى كه مى‌داند و مى‌تواند در جهت برآورده ساختن نياز برادر مسلمانش بكوشد، هرچند كه كوشش او به نتيجه نرسد.[٢] امام على‌بن موسى‌الرضا ٧، در اين‌باره مى‌فرمايد:

خداوند را در روى زمين بندگانى است كه در برآورده ساختن نيازهاى مردم تلاش مى‌كنند. اينان روز قيامت در امان‌اند؛ هر كسى كه مؤمنى را شاد سازد، خداوند در روز قيامت دل او را شاد مى‌كند.[٣]

از صاحب فصول،[٤] پرسيدند: اگر بدانى چند ساعت ديگر به مرگت مانده است، در اين چند ساعت چه مى‌كنى؟ او گفت: روى سكوى در خانه‌ام مى‌نشينم تا نيازهاى مردم را برآورده سازم. شايد كسى بيايد و از من چيزى بخواهد و نيازى داشته باشد؛ گر چه آن نياز استخاره باشد.[٥]

٥. اصلاح ميان مردم‌

... پس، از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد؛ و خصومت‌هايى را كه در ميان شماست، آشتى دهيد؛ و خدا و پيامبرش را اطاعت كنيد؛ اگر ايمان داريد.[٦]

[١] - اذا عَلِمَ الرجلُ انَّ اخاه المؤمنَ محتاجٌ فَلَم يُعطِهِ شيئاً حتى سَأَلَهُ ثمَّ اعطاه لم يُؤْجَر عليه.( محمدباقر مجلسى، بحار الانوار، ج ٧١، ص ٣١٢، كتاب العشرة، باب ٢١، حديث ٣١٢)؛ اميرمؤمنان، نيز در اين‌باره مى‌فرمايد: سخاوت، بى‌خواستن بخشيدن است و آنچه به خواهش بخشند يا از شرم است و يا از بيم سخن زشت شنيدن.( نهج البلاغه، ترجمه سيدجعفر شهيدى، حكمت ٥٣، ص ٣٦٩)

[٢] - مرحوم شيخ حر عاملى، در كتاب شريف وسائل الشيعة، ج ١٦، ص ٣٦٨- ٣٦٥، در كتاب الامر بالمعروف ... يك باب ذيل عنوان« باب السعى فى قضاء حاجة المؤمن قضيت او لم تقض» گشوده و يازده حديث در اين زمينه آورده است

[٣] - انَّ للَّه‌عِباداً فى الارضِ يسعَون فى حوائجِ الناسِ؛ هم الآمِنون يومَ القيامةِ و مَن ادخَلَ على مؤمنٍ سروراً فَرَّحَ اللَّهُ قلبَه يومَ القيامةِ.( محمدبن‌يعقوب كلينى، الاصول من الكافى، ج ٢، كتاب الايمان و الكفر، باب السعى فى حاجة المؤمن، حديث ٢)؛ مرحوم كلينى يازده روايت در اين زمينه ذكر كرده است

[٤] - شيخ محمدحسين صاحب الفصول، از عالمان بزرگ تشيع، و صاحب كتاب الفصول الغروية است كه اين نام خانوادگى به‌سبب نام اين كتاب به او داده شده است

[٥] - محمد اسفنديارى، بعد اجتماعى اسلام، ص ١٠٤

[٦] - ... فاتقوا اللَّهَ و اصلِحوا ذاتَ بينِكم و اطيعوا اللَّهَ و رسولَه ان كنتم مؤمنين.( انفال( ٨): ١)