آيين زندگى - شريفى، احمدحسين - الصفحة ١١٢ - بررسى مقايسهاى

راه‌حل امانوئل كانت، فيلسوف مشهور آلمانى، براى چنين موقعيتى اين است كه شما بايد از گرفتن قرض خوددارى كنيد و هرگز قول و تعهدى كه توانايى تحققش را نداريد، به كسى ندهيد؛ زيرا شما بايد بدانيد كه اگر آيين كردار شما به صورت قانونى عام درآيد، چه وضع نامطلوب و ناصوابى پيش خواهد آمد. اصولًا «اگر چنين انگاريم كه هرگاه كسى خود را گرفتار مشكلى ديد بتواند هر چه را دلش خواست قول بدهد، با اين قصد كه هرگز به قول خود عمل نكند، نفس كار قول دادن ناممكن خواهد بود.»[١] اگر كسى طرفدار مكتب خودگرايى در اخلاق باشد، در چنين موقعيتى چه تصميمى خواهد گرفت؟ آيا در چنين موقعيتى سود شخصى اقتضا مى‌كند كه از قرض كردن خوددارى كند يا با امضاى تعهدنامه بازپرداخت، قرض را بگيرد؟ و اگر كسى معيار اخلاق را تقرب به خداوند بداند، يعنى معتقد باشد كه هر كارى كه ما را به خدا نزديك كند، خوب و هر كارى‌كه موجب دورى ما از او شود، بد است، در چنين موقعيتى چه تصميمى خواهد گرفت؟

[١] - امانوئل كانت، بنياد ما بعد الطبيعه اخلاق، ترجمه حميد عنايت و على قيصرى، ص ٦٥- ٦٢