اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ١٦٩ - ٢ تأمين صحيح نيازها

دارى در انجام آن حاضريم. و اگر بر ما وارد شوى راحت‌تر خواهى بود كه وسايل پذيرايى از هرگونه نزد ما فراهم است».

مرد شرمسار شد و گريست و گفت: «گواهى مى‌دهم كه تو جانشين خداوند بر زمينى، خدا بهتر مى‌داند كه رسالت خويش را كجا قرار دهد. تو و پدرت نزد من مبغوض‌ترين انسان‌ها بوديد و اما اكنون محبوب‌ترين‌ايد». پيرمرد آن‌روز مهمان امام شد و چون از آن‌جا رفت به دوستى آن گرامى، گرويده بود.[١]

آبراهام مَزلو[٢] يكى از روان‌شناسان انسان‌گرا، طريقه جديدى براى طبقه‌بندى انگيزه‌هاى آدمى عرضه كرده است. وى سلسله مراتبى از نيازها ارائه كرد كه از نيازهاى اساسى زيستى آغاز مى‌شود و در سطوح بالاتر به انگيزه‌هاى روانى پيچيده‌تر مى‌رسد. وى مى‌گويد:

... اصل عمده سازمان‌بندى در زندگى انگيزشى انسان، ترتيب نيازهاى اساسى به‌صورت سلسله مراتبى از اولويت، با قدرت غلبه كمتر يا بيشتر مى‌باشد. اصل پوياى عمده‌اى كه اين سازمان‌بندى را موجب مى‌شود، پيدايش نيازهاى ضعيف‌تر بر اثر ارضاى نيازهاى قوى‌تر در شخص سالم است. هرگاه نيازهاى زيستى ارضا نشده باشند، بر ارگانيزم غلبه مى‌يابند و تمام استعدادها را به خدمت مى‌گيرند و اين استعدادها را چنان سازمان‌بندى مى‌كنند كه بتوانند بيشترين كارآيى را داشته باشند. رضامندى نسبى، اين نيازها را محو مى‌سازد و به مجموعه والاترى از نيازهاى بعدى سلسله مراتب مجال مى‌دهد كه ظاهر شوند، بر شخصيت مستولى شوند و آن را سامان‌بندى كنند؛ به‌طورى كه به‌جاى رنج‌بردن از گرسنگى، نگران ايمنى باشد. اين اصل در مورد مجموعه‌هاى ديگر نيازها در سلسله مراتب يعنى محبت، احترام و خود شكوفايى نيز صادق است.[٣]

از همين رو آفرينش‌هاى علمى، هنرى و اخلاقى در اجتماعات فقير، شكوفايى كمترى دارد.

مزلو معتقد است افراد سالم روى به نيازهاى عالى‌تر دارند؛ يعنى خواستار متحقق شدن‌

[١] - بحار، ج ٤٣، ص ٣٤٤

[٢] -

١.،

[٣] - انگيزش و هيجان، ص ١٠١