اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ١٥٨ - ٥ صبر

در بخشى از تحليل خود نسبت به عزّت و ذلّت برخى امم گذشته مى‌فرمايد:

چون خدا ديد چگونه در راه دوستى او بر آزار شكيباى‌اند، و چسان از بيم او ناخوشايندى را تحمّل مى‌نمايند، از تنگناهاى بلا، گشايشى برايشان پديد آورد، و از پسِ خوارى ارجمندشان فرمود و آرامش را جايگزين بيم كرد. پس پادشاهانِ حكمران شدند و پيشوايان با فرّ و شأن.

و كرامتِ خدا در حق آنان تا بدان‌جا رسيد كه ديده آرزو نهايت آن را نديد.[١]

بعضى از عالمان اخلاق صبر را دروازه ورود به مقام رضايت به مقدّرات الهى و مقام رضا را باب رسيدن به وادى محبت پروردگار دانسته‌اند.[٢] بنابراين از آثار مهم صبر در همين دنيا مى‌توان از دستيابى به مقام «رضا» و «محبت» نام برد.

محورهاى متعدد ديگرى در باره «صبر» قابل طرح است؛ از قبيل مناسبات صبر و شكر، راه‌هاى دستيابى به شكيبايى و مانند آن كه به‌دليل اختصار از طرح آنها خوددارى مى‌شود.

[١] - نهج‌البلاغه، خطبه ١٩٢

[٢] - ر. ك: نراقى، محمدمهدى، جامع‌السعادات، ج ٣، ص ٢٨٣