پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٢٠ - بخش ششم ميراث علمى امام على بن ابى طالب عليه السلام

حضرت پس از رحلت پدر بزرگوارش مفاهيمى را كه به وى الهام مى‌شد در آن املاء مى‌فرمود.[١] همه اين كتب از ميراث امامت به شمار آمده هر امام آن را به امامى ديگر منتقل مى‌ساخت.

جمعى از دانشمندان مسلمان به گردآورى خطبه‌ها و نامه‌ها و سخنان امير المؤمنين عليه السّلام پرداخته و به نام‌هايى متناسب با اهداف گردآورنده، نامگذارى شده است. نخستين و معروف‌ترين مجموعه گردآورى شده «نهج البلاغه» است كه توسط سيد رضى متوفاى (٤٠٤ ه) جمع‌آورى شده، اين كتاب حاوى دل‌انگيزترين افكار و انديشه امام عليه السّلام در زمينه‌هاى گوناگون اعتقادى و اخلاقى و سيستم‌ها و نظام‌هاى حكومتى و مديريت و تاريخ و اجتماع و روانشناسى و دعا و نيايش و عبادت و نامه‌ها و سفارشات و سخنان بليغ آن بزرگوار است، جمع ديگرى از انديشمندان به گردآورى مطالبى كه سيد رضى موفّق به جمع‌آورى آن‌ها نشده پرداخته و آن را مستدركات نهج البلاغه ناميده‌اند.

نسايى متوفاى (٣٠٣ ه) با گردآورى موضوعاتى كه امام على عليه السّلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم روايت كرده، آن را «مسند امام على عليه السّلام» ناميده است.

آمدى (متوفاى بين سال‌هاى ٥٢٠ و ٥٥٠ ه) سخنان كوتاه حكمت‌آميز حضرت را جمع‌آورى و آن را «غرر الحكم و درر الكلم» نام نهاده است.

ابو اسحاق و طواط (متوفاى بين سال‌هاى ٥٢٢ و ٥٨٣ ه) سخنان امام عليه السّلام را جمع‌آورى و آن را «مطلوب كل طالب من كلام على بن ابى طالب» نامگذارى كرده و از جاحظ متوفاى (٢٥٥ ه) كتاب «مأة كلمه» از امام على عليه السّلام به يادگار مانده است. و طبرسى صاحب مجمع البيان به جمع‌آورى كتابى به نام «نثر

[١] . اصول كافى ج ١، باب ذكر الصحيفه و الجفر و الجامعه و مصحف فاطمه، نيز به سيرة الائمة الاثنى عشر ١/ ٩٦- ٩٩ و ٢٧٤- ٢٩٤ مراجعه شود.