پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٥ - بخش نخست امام على بن ابى طالب عليه السلام در يك نگاه

جلوگيرى از شكست دولت نوپاى نبوى، هرچند با گذشت موّقت از حق خود، و ارائه راهكارهاى صحيح به خلفا و پند دادن آنان خلاصه شد.

افزون بر توجه امام عليه السّلام به گردآورى قرآن و تفسير آن و آشنا نمودن و آگاه ساختن مردم بر معانى و حقايق كتاب الهى و پرده برداشتن از حقيقت توطئه‌اى كه گروه‌هايى از مردم در برابر آن سر تسليم فرود آورده بودند، از اشتباهات فرمانروايان در راستاى درك و فهم و اجراى احكام دين اسلام جلوگيرى كرد و به تشكيل جمعيّتى نيك‌انديش و شايسته پرداخت كه ضمن اعتقاد به برنامه ريزى پيشگامانه نبوى و رهبرى اسلامى، بر گسترش و تبليغ آن مراقبت نمايد و در مسير پياده كردن و اجراى آن، از خودگذشتگى نشان دهند.

امام عليه السّلام پس از دو دهه و نيم صبر و بردبارى و رنج و پس از آشكار شدن حقايق پشت پرده، توانست به ثمره تلاش‌هاى خود دست يابد و براى دو نسل صدر اسلام و تابعان به خوبى روشن شد كه على عليه السّلام براى خلافت شايسته‌تر از ديگران بوده كه با وجود شرايط و اوضاع پيچيده و دل‌پريشانى‌ها و افزايش زاويه انحراف از راه راست، قادر است به اصلاح امور بپردازد چنان‌كه خود فرمود:

«و اللّه ما كانت لي في الخلافة رغبة و لا في الولاية إربة، و لكنّكم دعوتموني إليها و حملتموني عليها»؛[١]

به خدا سوگند! من تمايل به خلافت نداشتم و به ولايت و زمامدارى شما علاقه‌اى نشان نمى‌دادم، ولى شما مرا بدان دعوت و آن را بر من تحميل نموديد.

امام عليه السّلام با اعلان سياست خويش، فرمود:

[١] . بحار الانوار ٣٢/ ٥٠ باب بيعت امير المؤمنين عليه السّلام.