پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٢٤ - شورا از ديدگاه امام عليه السلام

عمار به عبد الرحمان گفت: اگر مى‌خواهى مسلمانان دچار اختلاف نشوند، با على بيعت كن و ابن أبى سرح نيز به او يادآور شد اگر مى‌خواهى قريش به اختلاف نيفتند، با عثمان بيعت نما و بدين‌سان، خلافت در مسير ناصحيحى قرار گرفت و نشانه‌هاى انحراف كه آتش تعصب و حزب‌گرايى، آن‌ها را دامن مى‌زد، پديدار گشت.

به‌هرحال عبد الرحمان بيعت خود را به شرط عمل به كتاب و سنت پيامبر و شيوه ابو بكر و عمر بر امام عليه السّلام عرضه كرد و حضرت مبناى عملكرد آن دو را پذيرا نشد، ولى عثمان آن را پذيرفت و بدين ترتيب، عبد الرحمان با او بيعت كرد و امام عليه السّلام خطاب به عبد الرحمان فرمود:

آن را براى هميشه به او بخشيدى، اين نخستين بارى نيست كه در آن بر ما جفا روا داشتيد، ما صبر و بردبارى پيشه مى‌كنيم و در آن‌چه شما توصيف مى‌كنيد، از خدا يارى مى‌طلبيم.[١]

به خدا سوگند! تو اين كار را انجام دادى و از آن همان خواسته‌اى را داشتى كه رفيقتان از دوستش داشت خداوند بين شما جدايى بيندازد.[٢]

سپس امام عليه السّلام متوجه مردم شد تا اشتباه مكرر آن‌ها را در مسأله خلافت و نيز ديدگاه خويش را در سرنوشت رسالت اسلامى برايشان تشريح كند لذا فرمود:

مردم! شما به خوبى آگاهيد كه من از همه به خلافت سزاوارترم و اينك كار به جايى رسيده كه خود مى‌بينيد، به خدا سوگند! تا زمانى كه اوضاع مسلمانان سامان نيابد و به غير از من بر كسى جور و ستم نشود، هم‌چنان خاموش خواهم ماند، اين كار را

[١] . تاريخ طبرى ٣/ ٢٩٧ چاپ مؤسسه اعلمى

[٢] . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ١/ ١٨٨.