المعاد في ضوء الدين و العقل و العلم - المحسني، الشيخ محمد آصف - الصفحة ٢٠٨ - واما راجع بمطلب سوم

الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نارُ جَهَنَّمَ لا يُقْضى‌ عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها كَذلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ» فاطر: ٣٦ است‌كه مرگ و راحتى و تخفيف را از اهل عذاب نفى مى‌كند. در باره اهل بهشت آمده‌ «خالِدِينَ فِيها لا يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا» كهف: ١٠٨ يعنى در بهشت هميشگى اند و انتقال از آنرا طالب نيستند و از آن سير نمى‌شوند. «لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ» انبياء: ١٠٢ صداى آتش را نمى‌شنوند و در آنچه نفس شان ميل دارد دائمى‌اند.

گر چه درك اين حقيقت براى ما مشكل است ولى نمى‌توان اوضاع عالم آخرت را از اين جهان قياس گرفت و قوانين هر دو را يكى دانست.

وامّا راجع بمطلب سوّم:

عذاب و شكنجه و گرفتارى آخرت صورت واقعى عصيان و مخالفت دنيا است و آن لازم و دائم است توضيح آنكه: اعمال خوب و بد آدمى، اجزاء بدن اوست كه بشكل نيرو از بدن وى بيرون ميريزد و همان نيروها بنا بر حقيقت بقاء اعمال در عالم باقى مى‌مانند و ذرّه‌اى از آنها كاسته نمى‌شود، آن نيروها در آخرت بخود آدم بر مى‌گردند و اى بسا اعمال چشم در جاى چشم و اعمال دست در جاى دست و هكذا مى‌نشيند و به همان اعضا تبديل مى شود. و چشم و گوش و غيره كه از آنها تشكيل شده هميشه در عذاب يا در رحمت خواهد بود مثلًا زبانى‌كه از ميليونها «لا اله الّا اللّه» تشكيل يافته هميشه راحت و هميشه گويا و هميشه شاد خواهد بود و زبانى‌كه از غيبت، بهتان، دشنام و غيره فراهم آمده هميشه در عذاب خواهد بود. همانطوركه شورى از نمك، ترى از آب، چربى از روغن جدا شدنى نيست اين‌گونه اعضاء نيز كه از اعمال نيك و بد بوجود آمده‌اند چون ذات و اصل خميره آنها همان رحمت يا عذاب است همواره در عذاب و يا در رحمت خواهند بود قرآن مجيد فرموده: «لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ» تحريم: ٧ امروز عذر مياريد فقط