دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٥٣ - حوادث دوران نيابت

ستايش امام مهدى عليه السلام از حسين بن روح كه به عنوان برترين ستايش نسبت به او محسوب مى‌شود، اين گونه است:

او را مى‌شناسيم. خداوند، نيكى و رضوانش را به او بنماياند و توفيق و سعادت را نصيبش سازد! ما از نامه‌اش آگاه شديم و او در آنچه متصدّىِ آن است، مورد اعتماد ماست. او نزد ما منزلت و جايگاهى دارد كه خشنودش مى‌كند. خداوند بر احسان كردنْ به او بيفزايد![١]

وى در كتاب‌هاى كلامى و رجالى، بسيار ستايش شده است.[٢] حتّى منابع اهل سنّت نيز به جلالت و بزرگى او اذعان دارند.[٣]

شخصيت علمى‌

حسين بن روح را مفتىِ شيعيان معرفى كرده‌اند[٤] كه نشانگر جايگاه علمى اوست. او كتابى با عنوان التأديب نيز نگاشته است. گفتنى است كه حسين بن روح، كتابى را با عنوان كتاب التأديب بر عالمان قم عرضه كرده و نظر آنان را نسبت به آن جويا شده است. آنان نيز تمام كتاب را به جز يك مورد، تأييد كرده‌اند.[٥] برخى اين كتاب را كتابى بجز كتاب التأديب حسين بن روح برشمرده‌اند.[٦] در هر صورت، نكته مهم، استفاده از شيوه عالمانه و مقبول در عرضه سخن و كتاب بر عالمان دين و نهادينه ساختن مراجعه به عالمان از اين عرضه معلوم مى‌شود؛ خواه كتاب التأديب نگاشته حسين بن روح باشد يا كتاب ديگرى باشد.

حوادث دوران نيابت‌

سال‌هاى آغازين نيابت حسين بن روح به آرامش سپرى شد بويژه تا زمانى كه‌

[١]. ر. ك: ص ٣٥٧ ح ٦٢٨.

[٢]. الغيبة، طوسى: ص ٣٧١ ح ٣٤٢، خلاصة الأقوال: ص ٤٣٢.

[٣]. سير أعلام النبلاء: ج ١٥ ص ٢٢٣ و ٢٢٤، تاريخ الإسلام: حوادث سال ٣٢٦ ص ١٩١، الوافى بالوفيات: ج ١٢ ص ٣٦٦، لسان الميزان: ج ٢ ص ٢٨٣.

[٤]. سير أعلام النبلاء: ج ١٥ ص ٢٢٢- ٢٢٤.

[٥]. ر. ك: ص ٣٦٧ ح ٦٣٨.

[٦]. ر. ك: جرعه‌اى از دريا: ج ١ ص ١٧٥( آية اللَّه شبيرى زنجانى در باره كتاب عرضه شده به علماى قم و اين كه‌آيا اين كتاب به قلم حسين بن روح بوده است ترديد كرده‌اند).