دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٩١ - ١ - ٦ احمد بن مقتدر ملقب به«خليفة الراضى بالله»(٣٢٢ - ٣٢٩ ق)

١- ٥. احمد بن معتضد ملقّب به «القاهر باللَّه» (٣٢٠- ٣٢٢ ق)

با وجود نيرومندى و صلابت قاهر، به سبب بى‌رحمى‌اش نسبت به درباريان، بركنار و كور و زندانى شد.[١]

او پس از سيزده سال در جامه گدايان از زندان گريخت و در خرابه‌اى مرد.

١- ٦. احمد بن مقتدر ملقّب به «خليفة الراضى باللَّه» (٣٢٢- ٣٢٩ ق)

احمد بن مقتدر، چون به حكومت رسيد، براى كوتاه كردن دست درباريان و وزيران، طرحى جديد ريخت و منصب امير الامرايى را ابداع كرد كه بالاترين مقام ادارى در دربار عبّاسى و بعد از خلافت، مقام دوم به شمار مى‌رفت؛ امّا اين جايگاه سياسى و ادارى نيز عرصه‌اى براى رقابت و كشاكش ميان امرا و درباريان گرديد و خواسته خليفه در مهار قدرت درباريان، نه تنها محقّق نشد؛ بلكه ضعف بيشتر خليفه را به همراه آورد. درگيرى‌هاى اميران و سپاهيان و وزيران براى دستيابى به منصب امير الامرايى در عصر خليفة الراضى، به نهايت خود رسيد و در اين ميان، خليفه عبّاسى براى سامان دادن به اوضاع و ساكت كردن مدّعيان امارت، به صاحب‌منصبان مختلف مانند ابن رائق و حمدانى‌ها و بريدى‌ها و فرماندهان ترك، متوسّل مى شد و اختيار و اقتدارى از خود نداشت.

خاندان عبّاسى كه در اين شرايط سياسى، به نهايتِ ضعف و ناتوانى خود دچار شده بودند، سرانجام با آمدن معز الدوله ديلمى به بغداد و سيطره وى بر اين شهر و تفويض مقام امير الامرايى به وى در زمان مستكفى (٣٣٣- ٣٣٤ ق)، پس از بيش از يك قرن سلطه، به حاشيه رانده شدند و كار حكومت يك‌سره در دست بويهيان قرار گرفت.[٢]

[١]. مروج الذهب: ج ٤ ص ٣١٢ و الكامل فى التاريخ: ج ٥ ص ١٣٨ و ١٥٨.

[٢]. ر. ك: دولت عبّاسيان، طقوش: ص ١٩٥ به بعد از آن.