دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٩ - ١ - ٣ على بن معتضد ملقب به«المكتفى بالله»(٢٨٩ - ٢٩٥ ق)

دوره، مطالبى خواهد آمد.

١- ٢. احمد بن موفّق ملقّب به «المعتضد باللَّه» (٢٧٩- ٢٨٩ ق)

او فرزند ابو العبّاس موفّق، ولى‌عهد معتمد بود كه در زمان معتمد، قدرت را در اختيار داشت؛ ولى يك‌سال قبل از معتمد، از دنيا رفت. حكومت او را مى‌توان اوج قدرت خلافت عبّاسى در غيبت صغرا دانست؛ چرا كه او با هدف توان‌بخشى به خلافت و استحكام هيبت آن، همان شيوه پدرش (ابو العبّاس موفّق) را در جنگ‌ها و كارهاى ادارى ادامه داد. اقدامات او عليه قرمطيان، به نتيجه قطعى نرسيد و آنان توانستند در نواحى بحرين و شام نيز نفوذ كنند.[١] او همچنين درگيرى‌هايى با خوارج و بازماندگان زنگيان داشت.[٢]

معتضد، مردى خشن، جدّى و در برخورد با عاملان حكومتى و مخالفان، سختگير بود، چنان كه مسعودى، نمونه‌هايى از اعمال سختگيرانه وى را ذكر كرده است.[٣] به گفته او، معتضد ابتدا نسبت به علويان نيز سختگير بود؛ ولى پس از ديدارش با امام على عليه السلام در رؤيا، ديدگاهش نسبت به آنان تغيير كرد و روش مدارا و مسالمت‌آميزى را در پيش گرفت و حتّى با علويان زيدى طبرستان، روابطى دوستانه داشت.[٤] اقدامات او موجب انتظام امور خلافت گرديد و براى مدّتى، دست درباريان بخصوص تركان، از دخالت در امور مملكتى كوتاه شد.[٥]

١- ٣. على بن معتضد ملقّب به «المكتفى باللَّه» (٢٨٩- ٢٩٥ ق)

او در دوران كوتاه حكومتش، با مخالفان سياسى- يعنى شورشيان محلّى و

[١]. مروج الذهب: ج ٤ ص ٢٣١.

[٢]. مروج الذهب: ج ٤ ص ٢٣١.

[٣]. ر. ك: مروج الذهب: ج ٤ ص ٢٣٢.

[٤]. مروج الذهب: ج ٤ ص ٢٧١.

[٥]. ر. ك: الأعلام، زركلى: ج ١ ص ١٤٠.