دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٤٧ - ٢ - ٢ فرهنگى

حسن بن نضر قمى از سوى ناحيه مقدّسه،[١] از جمله گزارش‌هاى مصرف اموال از جانب ناحيه مقدّسه است.

در گزارشى ديگر از پرداخت مستمرّى به گروهى از طالبيان‌[٢] در زمان امام عسكرى عليه السلام سخن گفته شده است كه پس از شهادت ايشان فقط به افراد معتقد به امامت امام عصر پرداخت شد و مستمرى ديگران قطع شد.[٣]

٢- ٢. فرهنگى‌

اگر چه رويكرد مالى و اقتصادى در وكيلان دوره‌هاى اوّليه، بيشتر به چشم مى‌آيد، ولى در سال‌هاى ميانى و در مقاطع و نقاط عطف بويژه سال‌هاى منتهى به عصر غيبت، كاركرد فرهنگى وكيلان، نمايان‌تر مى‌شود. از جمله پس از شهادت هر امام عليه السلام و در فاصله زمانى موجود ميان امام پيشين و امام پسين، وكيلان و نهاد وكالت به عنوان گروه معتمد مردم، جايگاهى ويژه داشتند و شبهه و حيرت آنان را برطرف مى‌كردند.

پس از شهادت امام جواد عليه السلام بزرگان شيعه در منزل محمّد بن فرج- وكيل برجسته امام جواد عليه السلام- جمع شدند و در باره امامت امام هادى عليه السلام گفتگو كردند.[٤]

گزارش‌هاى ديگرى از عملكرد فرهنگىِ كارگزاران نهاد وكالت نيز در دست است. على بن مسيّب، از امام رضا عليه السلام پرسيد: فاصله محلّ سكونت من با شما بسيار است ... اكنون معالم دين خود را از چه كسى برگيرم؟ امام رضا عليه السلام وكيل ناحيه مقدّسه در قم را به عنوان امين دين و دنيا معرفى كرد و فرمود: «از زكريا بن آدم‌

[١]. الكافى: ج ١ ص ٥٢٤ ح ٢٧ و ص ٥١٢ ح ٤.

[٢]. مراد از طالبيان، افرادى از خاندان ابو طالب هستند كه در اين جا به سبب برخوردارى از حقّ خمس، يادشده‌اند.

[٣]. الكافى: ج ١ ص ٥١٨ ح ٧.

[٤]. الكافى: ج ١ ص ٣٢٤ ح ٢.