دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٤٦ - ٢ - ١ اقتصادى

براى اخذ وجوه‌شرعى از زكريا بن آدم، وكيل ناحيه در قم، سخن گفته شده است.[١]

ابو جعفر محمّد بن على بن اسود- از عالمان قم و نماينده نهاد وكالت در قم-، اموال مربوط به موقوفات قم را به ابوجعفر عمرى- سفير دوم امام عليه السلام- داد.[٢]

نهاد وكالت پس از تحويل اموال، قبض رسيد آن را نيز براى آنان صادر مى‌كرد كه در اواخر عصر سفارت سفير دوم، به سبب سخت‌گيرى حكومت، مدّتى قبض رسيد صادر نمى‌شد.[٣]

حجم اموال جمع‌آورى شده براى امام، گاه چنان زياد بود كه على بن اسماعيل بن جعفر الصادق، در مقام سعايت از امام كاظم عليه السلام به يحيى بن خالد برمكى گفت:

«اموال از شرق و غرب به سوى او سرازير شده و در خزانه‌هايى نگاهدارى مى‌شود و زمينى به قيمت سى هزار دينار خريده است».[٤]

فراوانى اموال در نزد وكيلان بويژه در آغاز كار نهاد وكالت، گاه سبب انحراف وكيلان و تاراج اموال ناحيه امامت نيز مى‌گشت. مهم‌ترين سبب انحراف برخى از وكيلان امام كاظم عليه السلام و پيدايش گروه واقفه، به همين علت بوده است.[٥]

موارد مصرف اموال جمع‌آورى شده توسط ناحيه وكالت نيز در گزارش‌هايى مورد اشاره قرار گرفته است: اعطاى‌خرج سفر از سوى ناحيه مقدّسه به فرد هندىِ تازه‌مسلمان و شيعه،[٦] فرستادن كفن و مخارج دفن ابو عبد اللَّه حائرى از سوى سفير دوم به واسطه جعفر بن محمّد بن متيل،[٧] و اعطاى كفن به على بن زياد صيمرى‌[٨] و

[١]. رجال الكشّى: ج ٢ ص ٨٥٨ ح ١١١٥.

[٢]. كمال الدين: ص ٥٠١ ح ٢٨.

[٣]. الغيبة، طوسى: ص ٢٢٤.

[٤]. الغيبة، طوسى: ص ٢١، الارشاد: ص ٢٩٩، المناقب، ابن شهرآشوب: ج ٤ ص ٣٢٦.

[٥]. ر. ك: الغيبة، طوسى: ص ٤٣، رجال الكشّى: ص ٧٠٦ ش ٧٥٩ و ص ٧٦٧ ش ٨٨٨.

[٦]. ر. ك: ج ٥ ص ٣٣ ح ٧٧٩.

[٧]. ر. ك: ص ٣٤٣ ح ٦٢٢.

[٨]. ر. ك: ج ٤ ص ٤٢١ ح ٧٤٦.