دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢١٧ - الف - بركت اجمالى وجود امام غايب

غايب، در واقع، روى سخن با كسانى است كه مبانى بحث- يعنى توحيد، نبوّت و امامت- را به صورت اصول موضوعى پذيرفته‌اند و بر اين اساس مى‌خواهند مثلًا حكمت وجود امام غايب و يا طول عمر او را بررسى كنند؛ امّا سخن گفتن در باره اين گونه مسائل، با كسى كه در توحيد و نبوّت شبهه دارد، و يا امامت را نپذيرفته، به جايى نخواهد رسيد.

با توجّه به اين نكته و با تأمّل در سخنان اهل بيت عليهم السلام كه در پاسخ پرسش از فايده امام غايب، گزارش شده‌اند، مى‌توان دو پاسخِ اجمالى و تفصيلى ارائه كرد:

الف- بركت اجمالى وجود امام غايب‌

پاسخ اجمالى پرسش ياد شده و شبهات مشابه آن، اين است كه اين گونه شبهه‌ها، ناشى از عدم آگاهى از مبانى محكم پيروان اهل بيت عليهم السلام در موضوع امامت است.

آرى، اگر فلسفه امامت و رهبرى اهل بيت عليهم السلام، در مرجعيت علمى و رهبرى اخلاقى، عملى و سياسىِ آنان خلاصه مى‌شد، اين پرسش جا داشت كه: حكمت و فايده وجود امامى كه صدها سال غايب است، چيست؟ امّا بر پايه ادلّه قاطع،[١] حكمت وجود امام، منحصر به موارد ياد شده نيست؛ بلكه امام، انسان كامل، خليفه خداوند و جان‌مايه نظام هستى است و علاوه بر رهبرى ظاهرى جامعه- در صورتى كه زمينه اجتماعى آن فراهم باشد-، هدايت باطنى انسان‌هاى مستعد را نيز بر عهده دارد.

به عبارت ديگر، انسان كامل، علاوه بر ولايت تشريعى، از ولايت تكوينى نيز برخوردار است و در صورت غيبت يا وجود مانع از بهره‌مند شدن جامعه از ولايت تشريعىِ امام، نه تنها جامعه بشر، بلكه نظام هستى از فيوضات ولايت تكوينى وى، بهره‌مند خواهند بود.

[١]. ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث، ج ٦ ص ٢٦١( فصل چهارم: حكمت امامت).