المريد، الجَمَل وكتاب شريف كافي، تصحيح موسسه دارالحديث (در پانزده جلد و همراه حواشى نسخه بدل‌هاى فراوان و پژوهش كامل در اسناد) از اين جمله است. همچنان‌كه نقادى متون تصحيح‌شده و ارائه كاستيهاى تحقيق زمينه را براى بيان آسيبها و چالشهاى موجود در اين رشته فراهم كرده است.[١]

٧. معجم‌نگارى لفظى و موضوعى‌

آسان‌سازى استفاده از متون نقلى و دست‌يابى سريع‌تر به آيات و روايات، در گرو استفاده از ابزار و روشهايى است كه روز به روز پيشرفته‌تر و دقيق‌تر مى‌شوند.

معجم الفاظ يكى از شيوه‌هاى پركاربرد و موفق در اين زمينه است. اولين معجم الفاظ آيات قرآن در قرن سيزدهم و در زمان ناصرالدين شاه پديد آمد،[٢] اما معجم مشهور قرآن را اروپاييان پديد آوردند. آشنا نبودن اروپاييان با آيات قرآن، لزوم نگارش معجم الفاظ را ضرورى مى‌ساخت.

معجم الفاظ احاديث اهل سنت نيز در اروپا پديد آمد. معجم الفاظ احاديث شيعى در آخرين سالهاى سده چهاردهم براى برخى از كتابها آغاز شده بود.[٣]

پس از انقلاب معجم‌نويسى شتاب گرفت و براى برخى از كتابها همانند نهج البلاغه، كافى و ديگر كتب اربعه، كتابهاى شيخ صدوق، بحار الأنوار، غُرَر الحكم، وسائل الشيعه، مستدرك الوسائل و ... معجم الفاظ نگاشته شد.

در اين ميان معجم الفاظ نهج البلاغه و معجم بحار الأنوار با اقبال فزون‌ترى روبه‌رو شدند.

گسترش استفاده از رايانه و پديد آمدن برنامه‌هاى نرم‌افزارى گوناگون، استفاده از معجم‌هاى مكتوب الفاظ را با ركود مواجه ساخت. مزاياى استفاده از اين برنامه بسيار بيشتر از معجم الفاظ بود. بنابراين، رونق استفاده از اين روش پرفروغ نبود و چراغ معجم‌نگارى پس از يك دوره كوتاه به خاموشى گراييد.

[١]. مراجعه شود به مجله آينه پژوهش. اين مجله در طول انتشار خود بسيارى از ميراث مكتوب كهن را معرفى كرده و در نقد و يا ستايش از آن متون كوشيده است.

[٢]. اين معجم به نام كشف الآيات، در برخى از چاپهاى قديمى قرآن موجود است.

[٣] الكاشف لِألفاظ نهج البلاغه، توسط دكتر جواد مصطفوى.