تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١١٠ - ٢ ظهور شيخ مفيد

رحلت كرده‌اند.[١] وى در سن نوزده سالگى از شيخ صدوق، كه در سال ٣٥٥ هجرى به بغداد آمده بود، حديث شنيد.[٢]

بيشتر اساتيد او از محدثان يا متخصصان علم كلام هستند و فقها و مورخان در فهرست اساتيد او چندان به چشم نمى‌خورد.

سطح بالاى دانش شيخ مفيد و قدرت او در مباحثه با مخالفان، موجب شهرت سريع وى شد و شايد از همين رو در سن جوانى به مفيد ملقب شد.[٣] او ٣٥ ساله بود كه رهبرى شيعيان بغداد را به عهده گرفت. مقام علمى و موقعيت اجتماعى او چنان بود كه عضد الدوله، امير دانش‌دوست آل بويه، به عيادت او مى‌رفت و شفاعتش را در حق ديگران پذيرا مى‌شد.[٤] شيخ مفيد در زمان مرگ عضد الدوله تنها ٣٦ سال داشت. او تمامى كتابهاى مخالفان را در حافظه خود داشت تا بتواند شبهه‌هاى آنان را پاسخ گويد.[٥] وى همچنين در خانه خويش، مجلس بحث و مناظره بر پا مى‌ساخت. در آن مجالس، عالمان مذاهب گوناگون حضور مى‌يافتند و او با تمامى آنان به بحث مى‌پرداخت.[٦]

تيزهوشى، حاضرجوابى، علم سرشار، زبان نيكو و قدرت تحمل او از مجموعه مباحثه‌هايش هويدا است.[٧]

ابويَعْلى جعفرى، داماد شيخ مفيد، در توصيف او گفته است:

وى به جز پاسى از شب در بستر نمى‌خفت و سپس از جاى برخاسته و نماز مى‌خواند و مطالعه و تدريس مى‌كرد و يا قرآن تلاوت مى‌نمود[٨].

[١]. ر. ك: گذرى بر حيات شيخ مفيد، ص ١١.

[٢]. ناگفته‌هايى از حيات شيخ مفيد، ص ٦٥.

[٣]. ر. ك: معجم الادباء، ج ١٤؛ تاريخ بغداد، ج ١٢، ص ١٦، اين دو كتاب جريان شركت شيخ مفيد در مجلس درس على بن عيسى رُمّانى را نقل كرده‌اند. سؤال و جواب شيخ مفيد موجب درماندگى استاد معتزلى شد و او را به لقب شيخ مفيد ستود. طبيعى است كه اين واقعه مربوط به دوران جوانى او بوده است.

[٤]. سير اعلام النبلاء، ج ١٧، ص ٣٤٤.

[٥]. همان.

[٦]. المنتظم، ج ٨، ص ١١.

[٧]. ر. ك: الفصول المختاره، ص ٣١، ٥٣، ٦٩، ٨٨ و ....

[٨]. لسان الميزان، ج ٥، ص ٣٦٨.