تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٨١ - ٥ مبارزه با متون غلوآميز
گشت كه در مكتبها و حوزههاى ديگر غالى شمرده نمىشدند. علاوه بر آن به جهت يكدست بودن شهر قم و اقتدار عالمان شيعى در آن، گروندگان به تفكر غاليانه به شدت مجازات مىشدند. برخى از محدثان مشهور به اتهام غلو از شهر قم اخراج و امكان حضور در مجامع علمى و حديثى آن را از دست دادند.
سهل بن زياد از اين گروه به شمار مىرود. نجاشى درباره او نوشته است:
كان ضعيفاً فى الحديثِ، غيرَ مُعتَمَدٍ عليه فيه؛ و كان أحمدُ بنُ محمدِ بنِ عيسى يَشهَدُ عليه بالغُلوِ و الكِذبِ، و أخرجَه مِن قُم إلى الرىّ وكان يَسكُنُها[١].
وى در حديث ضعيف و غير قابل اعتماد است؛ احمد بن محمد بن عيسى به غلو و دروغپردازى وى گواهى مىداد و [سرانجام] او را از قم اخراج و به رى فرستاد. [بدين ترتيب] سهل مدتها در رى زيست.
ابنغضائرى نيز اخراج او را اينگونه گزارش نموده است:
أخرَجَه عن قُم و أظهَرَ البَرائَة منه و نَهَى الناسَ عن السِماعِ منه و الرِوايةِ عنه[٢].
همچنين گفتهاند: محمد بن حسن بن وليد، سهل بن زياد را از مستثنيات كتاب نوادر الحكمه معرفى كرده و روايات او را معتبر نشمرده است.[٣]
برخوردى اينچنين با ابوسُمَيْنه نيز صورت گرفته است. او از كوفه به قم مهاجرت كرد و ميهمان احمد بن محمد بن عيسى گشت. آنگاه كه غالى بودن او شهرت پيدا كرد ميزبان، نه تنها او را از منزل خويش بلكه از شهر قم اخراج نمود.[٤]
حسين بن عبيدالله قمى، على بن محمد بن شيره قاشانى، قاسم بن حسن بن على بن يقطين، احمد بن حسين بن سعيد اهوازى و ... از كسان ديگرى هستند كه
[١]. رجال نجاشى، ص ١٨٥.
[٢]. معجم رجال الحديث، ج ٩، ص ٣٥٦.
[٣]. رجال نجاشى، ص ٣٤٨؛ كتاب نوادر الحكمه، يكى از گستردهترين و معروفترين نگارشهاى جامع حديثى آن دوران است. محمد بن حسن بن وليد، ضمن تأييد اصل كتاب و راويان آن، بيش از بيست نفر از افرادى كه در اين كتاب از آنان نقل حديث شده است را ضعيف شمرده است. اين افراد با اصطلاح مستثنيات كتاب نوادر الحكمه معرفى مىشوند.
[٤]. معجم رجال الحديث، ج ١٧، ص ٣١٩.