تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٥٦ - ١١ محمد بن ابراهيم نعمانى(متوفاى نيمه دوم قرن چهارم)

هجرى نگاشته شده‌اند نگارش مروج الذهب در سال ٣٣٢ آغاز شده‌[١] و إثبات الوصيه نيز در همين دوران نوشته شده است.[٢] ولى شيوه نگرش و باورهاى اين دو كتاب كاملًا با يكديگر متفاوت است. مؤلف إثبات الوصيه، انسانى شيعى با باورهاى عميق امامى است و اعتقاد خود به دوازده امام را به طور صريح ابراز كرده و امام على عليه السلام را به عنوان وصى بلافصل پيامبر صلى الله عليه و آله معرفى كرده است. در حالى كه مؤلف مروج الذهب شخصى سنى مى‌نمايد كه اگرچه فضائل امام على عليه السلام را مى‌ستايد، ولى امامت ايشان را باور ندارد.

از زمانهاى كهن درباره شيعه يا سنى بودن مسعودى بحث شده است. هر گروه براى ادعاى خويش دلايلى آورده و به يكى از دو نگاشته او استناد كرده‌اند.[٣] برخى از محققان معتقدند كه مؤلف اين دو كتاب، دو نفر هستند كه همنام بوده و در يك عصر، ولى در دو منطقه جغرافيايى مى‌زيسته‌اند. اين نظريه با توصيف نجاشى از مسعودى در كتاب رجال نجاشى منافات دارد، زيرا نجاشى تمامى كتابهاى مشهور را به على بن حسين مسعودى شيعى نسبت مى‌دهد.[٤] نجاشى او را تا ٣٣٣ هجرى زنده مى‌شمارد. عبدالله الصاوى در مقدمه اخبارالزمان، مسعودى مورخ را معتزلى، شافعى و تا ٣٤٥ يا ٣٤٦ هجرى زنده مى‌داند و هيچ‌يك از كتابهاى نجاشى را جزء كتب او برنمى‌شمرد.[٥]

١١. محمد بن ابراهيم نُعمانى (متوفاى نيمه دوم قرن چهارم)

از زندگى او اطلاع چندانى در دست نيست. او در بغداد از محضر ثقة الإسلام كلينى استفاده كرده و سپس به شام رفته است.[٦]

[١]. مروج الذهب، ج ٢، ص ٣٣٢.

[٢]. إثبات الوصيه، ص ٢٣١.

[٣]. خاتمة مستدرك الوسائل، ج ١، ص ١١٦.

[٤]. رجال نجاشى، ص ٢٥٤.

[٥]. مقدمه اخبار الزمان، ص ١٨ و ٢٠.

[٦]. مقدمه آقاى على‌اكبر غفارى بر كتاب الغيبه نعمانى، ص ١١. اين مقدمه در بر دارنده اطلاعات ارزشمند ديگرى درباره اين كتاب و مؤلف آن است.