تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٢٣٣ - ملامحسن فيض كاشانى(١٠٩١ - ١٠٠٧ ه)

ملامحسن فيض كاشانى (١٠٩١- ١٠٠٧ ه)

در مباحث پيشين با زندگى‌نامه ملامحسن فيض آشنا شديم. اكنون نگرش حديثى او را بررسى مى‌كنيم.

ملامحسن فيض كاشانى يكى از پايه‌هاى اصلى اخباريان معتدل در نظام فكرى اخباريگرى است. ايشان در بسيارى از نوشته‌هاى خويش، تمسك به اخبار و دورى گزيدن از اجتهاد غيرمأثور را مطرح و از آن دفاع كرده است.

مرحوم فيض كاشانى در مقدمه كتاب وافى، به تبيين اين نظريه پرداخته و نوشته است:

پس از پايان دوره حضور و غيبت صغرى، شيعيان با سنّيان همراه شدند و اصول فقه را از آنان برگرفتند. اين اصول بر پايه تفكر اجتهادى سنّيان بنيان‌گذارى شده بود. مجتهدان سنّى، بسيارى از احكام شرعى را به عقل و رأى خويش استنباط مى‌كردند و نظر خود را در كنار حكم خدا و رسول حجت مى‌شمردند. برخى از شيعيان نيز روش استناد به اخبار را كنار نهاده و اجتهاد و استناد به آراى انسانى را جايز شمردند. آنان، آيات و روايات مربوط به منع از اجتهاد و عمل به آرا را تأويل نموده و نهى از پيروى از ظن را به مسائل اعتقادى مربوط دانستند. در نتيجه، تفكر اجتهادى در احكام و آرا اختلافهاى شديدى را پديد آورد و مقلدان آنان نيز به اين تفرقه دچار شدند. در حالى كه آنان مى‌بايست به جاى تقليد از مجتهد، از امام معصوم عليه السلام تقليد مى‌كردند[١].

فيض كاشانى (رحمة الله عليه) رساله‌هاى الأُصولُ الأصيله، الحقُ المُبين و سَفينةُ النَّجاة را براى تشريح دلايل خويش در گرايش به اخبار و دورى گزيدن از منابع معرفتى ديگر در بدست آوردن احكام شرعى نوشته است. برخى از عناوين و سرفصلهاى كتاب الأصول الأصيله به شرح زير است:

١. كسى كه دين خويش را از كتاب خدا و اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله فرا گيرد، هرگز گمراه نخواهد شد. (استناد به سنت در كنار استناد به قرآن)

٢. روايات معصومان عليهم السلام در مصادر حديثى ما جمع‌آورى شده است.

٣. اهل بيت عليهم السلام اصول و قواعدى را بيان كرده‌اند كه با استفاده از آنها مى‌توان فروع مختلف را تبيين كرد.

[١]. وافى، ج ١، ص ١٨ ١٤.