تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٢٢٢ - آشنايى با ويژگيهاى تفكر اخباريگرى
١. بيشتر آيات قرآن كريم، براى مردم قابل فهم نيست و تنها امامان معصوم عليهم السلام قدرت فهمِ مراد همه آيات قرآن را دارند. بنابراين، استناد به آيات قرآن براى به دست آوردن حكم و نظريه شارع صحيح نيست. و تنها تفسير اهل بيت معصوم عليهم السلام معتبر و قابل تبعيت است.
گفتنى است اين نظريه در دوران بعد مورد قبول برخى از اخباريان ميانهرو قرار نگرفت. شيخ يوسف بحرانى و ملا محسن فيض كاشانى، از جمله اخباريانى هستند كه فهم قرآن را در انحصار معصومان نمىدانند.[١]
٢. تمامى امور نظرى و عملى كه انسان به آن محتاج است، در ميراث حديثى اهل بيت عليهم السلام موجود است. بنابراين، در هر موضوع و مبحث، بايد با مراجعه به روايات اهل بيت عليهم السلام حكم و نظريه ايشان را استخراج نمود.
٣. عقل انسان توان درك و فهم احكام و نظريات شرعى را ندارد؛ بنابراين، اعتماد بر ادراكات عقلى در فهم اين موارد جايز نيست. امين استرآبادى در اين باره نوشته است:
) (در علومى كه اساس و شالوده آن غيرمحسوساند، تنها ائمه اطهار عليهم السلام از خطا مصون مىمانند و قواعد منطقى در اين موارد هيچ كاركردى ندارند. تنها فايده اين قواعد، تنظيم شكل ظاهرى استدلال، همچون موجبه بودن صغرى و كلى بودن كبرى است.[٢]
استرآبادى به سخن امامان عليهم السلام در نفى قياس استدلال مىكند و در پى اثبات اين نظريه است كه عقل در محدوده احكام شرعى، حق دخالت ندارد و نور افشانى نمىكند. او در نهايت دخالت عقل را در تمامى موارد شرعى انكار مىكند؛[٣]
٤. اجماع دليل شرعى برگرفته از اهل سنّت است و نمىتواند به عنوان دليل حكم شرعى قرار گيرد. اگر همه فقيهان بر حكم مسئلهاى اجماع كنند آن نظريه حجت نخواهد بود؛ زيرا هيچ يك از آنان معصوم نيستند. پس، بود و نبود اجماع يكسان خواهد بود.
[١]. ر. ك: الدرة النجفيه، ص ١٧١.
[٢]. الفوائد المدنيه، ص ٤٧١؛ لا يُعصَمُ عَن الخطإ في مادةِ الموادِ في العلومِ التى مبادئُها بعيدةٌ عَن الإحساسِ إلّا أصحابُ العصمةِ عليهم السلام وأنّ القواعدَ المنطقيةَ غيرُ نافعةٍ فى هذا البابِ وإنّما نفعُها في صورةِ الأفكارِ كإيجابِ الصُغرى وكُليةِ الكُبرى.
[٣]. الفوائد المدنيه، ص ٧٧.