تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٢١٧ - ظهور و پيدايش اخباريگرى

درآمد

ابتداى قرن يازدهم هجرى، مصادف با آغاز فعاليت گروهى بود كه با عنوان اخبارى شناخته و توصيف مى‌شوند. گرايش گسترده آنان به روايات معصومين عليهم السلام و دورى گزيدن از منابع معرفتى ديگر، همانند قرآن و عقل، علت اصلى نام‌گذارى اين گروه به «اخباريان» است.

سرسلسله اين گروه، محمدامين استرآبادى (م ١٠٣٣) است كه با نگارش كتاب الفَوائِدُ المَدَنيّه اين حركت را آغاز كرد. اين حركت، در دوره‌هاى بعد با بهره گرفتن از فضاى مناسبى كه در دوران صفويه ايجاد شده بود و نيز تفكر تهاجمى نسلهاى اوليه اخباريان، توانست در حوزه‌هاى علميه نيز جلوه‌گرى كند و تفكر اجتهادى شيعه را مدت زمانى تحت تأثير خود قرار دهد. نسلهاى بعدى اخباريان با كاستن از تندرويهاى اوليه به تفكر متعادل نزديك‌تر شدند و در نهايت، در اواخر قرن دوازدهم، تفكر اجتهادى توانست بر تفكر اخبارى غلبه كند و آن را از صحنه علمى شيعه خارج سازد. مرحوم وحيد بهبهانى (م ١٢٠٥) سردمدار مبارزه مجتهدين با تفكر اخبارى است. تفكر اجتهادى پس از ظهور صاحب جواهر (م ١٢٦٦) قدرت بيشترى يافت و با شيخ اعظم، مرتضى انصارى (م ١٢٨١)، به اوج خود رسيد.

بحث درباره اخباريان از دو زاويه مى‌تواند مورد توجه قرار گيرد:

١. بررسى اخباريان به عنوان گروهى تأثيرگذار در تاريخ حديث شيعه؛

٢. بررسى و نقد و تحليل ويژگيهاى تفكر اخباريگرى و اصول و مبانى معرفتى آن، به دور از مباحث تاريخى آن.

ظهور و پيدايش اخباريگرى‌

پيدايش و گسترش اخباريگرى، به عنوان يك مكتب حديثى، حاصل تفكر و تلاش ميرزا محمدامين استرآبادى (م ١٠٣٣) است. او از شاگردان صاحب مَدارك‌