با وجود آنكه ملاصدرا (م ١٠٥٠ ه) در فلسفه و علوم عقلى شهره است، ولى او را بايد يكى از اولين شارحان حديث شمرد. نگاه دقيق او به روايات اعتقادى موجب شد كه نگاه نقلى و تعبدى صرف به متون تغيير كند و آيات و روايات چونان متون برهانى و همسان با احكام عقلى جلوه كند. اگرچه شرح ملاصدرا بسيار ناقص است و تنها پانصد حديث اول كتاب كافى را دربرمى‌گيرد، ولى به جهت آنكه اين مضمون مربوط به كتاب عقل و كتاب توحيد است اهميت بسيارى دارد. به گفته علامه شعرانى، اين شرح تأثيرى بسيار ژرف بر شروح پس از خود گذاشته و آنها را نيز متحول ساخته است.[١]

علامه محمدتقى مجلسى (م ١٠٧٠ ه) نيز دو شرح بر كتاب من لا يحضره الفقيه نوشته است؛ روضة المتقين به زبان عربى و لوامع صاحبقرانى به زبان فارسى. لوامع صاحبقرانى جزء نخستين شروح درازدامن فارسى بر كتب حديثى شيعه است. ايشان دو شرح فارسى و عربى بر صحيفه سجاديه هم نگاشته است.

ملا خليل قزوينى (م ١٠٨٩ ه) دو شرح فارسى و عربى مفصّل بر كتاب كافى دارد. هر چهار كتاب، به ويژه شروح فارسى كتاب كافى و من لا يحضره الفقيه، به درخواست شاه عباس دوم انجام گرفته است.[٢] علامه مجلسى نيز دو شرح بر دو كتاب از كتب اربعه دارد و كتاب مرآة العقول را در شرح كتاب كافى و كتاب ملاذ الأخيار را در شرح كتاب تهذيب الأحكام نوشته است.

ملا صالح مازندرانى بر اصول و روضه كافى شرح نوشت و رفيع‌الدين نائينى بر آن كتاب حاشيه نگاشت كه با نام «الحاشية على أصول الكافي» به چاپ رسيده است.

سيد نعمت‌الله جزائرى (م ١١١٢ ه) دو كتاب در شرح تهذيب الأحكام و يك كتاب در شرح استبصار با نام الأسرار فى شرح الاستبصار نوشته است. او همچنين كتاب توحيد و عيون الأخبار شيخ صدوق را نيز شرح كرده است. شرح كتاب التوحيد با نام «نور البراهين أو أنيس الوحيد فى شرح التوحيد» به چاپ رسيده است.

[١]. شرح ملا صالح مازندرانى، ج ٥، ص ١٦٩؛ رضا استادى،« ده نكته درباره شرح اصول كافى ملاصدرا»، مجله علوم حديث، شماره ١٣.

[٢]. عباس‌نامه، ص ١٨٤ و ١٨٥.