تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١٣٧ - وضعيت علم حديث، حوزه ها و دانشوران حديث در سده هاى ششم و هفتم

وضعيت علم‌حديث، حوزه‌ها و دانشوران حديث در سده‌هاى ششم و هفتم‌

تسلط تركان سلجوقى بر بغداد در نيمه قرن پنجم، موجب از هم پاشيدگى حوزه شيعى بغداد گشت. حوزه شيعى بغداد در زمينه فقه، كلام و حديث، مبانى و معيارهايى نو وضع كرده بود و شادابى و نشاط فراوان داشت.

پس از قدرت گرفتن سلجوقيان، اين تحرك علمى از ميان رفت و به ركود و سكون گراييد. سلجوقيان، كه تا اواسط قرن هفتم به حكومت‌دارى مشغول بودند، بغداد را براى شيعيان ناامن ساخته بودند. آنان انتقام عباسيان از سالهاى طولانى وزارت آل بويه از شيعيان و عالمان اين دوره مى‌گرفتند. همين وضعيت موجب شد شيخ طوسى به نجف هجرت كند و حوزه نجف را بنيان نهد.

بدين سبب در قرن ششم و نيمه اول قرن هفتم وضعيت اجتماعى و سياسى براى فعاليت شيعيان مناسب نبود. خفقان و سخت‌گيرى سياسى و اجتماعى، سبب پديد آمدن نوعى ركود در اين حوزه و حوزه‌هاى ديگر شيعى شده بود. هر چند سخت‌گيريهاى اجتماعى و درگيرى با اكثريت سنى، در ميان جامعه وجود داشت، اما در سالهاى پايانى خلافت عباسيان، وضعيت شيعيان بهبود يافت و برخى از آنان مقام وزارت بنى‌عباس را در اختيار گرفتند و به بازسازى اماكن شيعى و ترميم آسيب‌هاى پديدآمده پرداختند. آخرين وزير بنى‌عباس، ابن‌عَلْقَمى بود كه باور شيعى داشت و با خواجه نصيرالدين طوسى دوستى و مشاوره مى‌كرد.

هجوم مغولان به رهبرى هَلاكُو به بغداد موجب سقوط خلافت عباسى در سال ٦٥٦ هجرى گشت. سقوط خلافت عباسى آزاديهاى سياسى را براى توده دربند و به ويژه شيعيان به ارمغان آورد. درباريان و خاندان خليفه، كه در سخت‌گيرى بر شيعيان و حتى‌