تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١٠٤ - حوزه حديثى بغداد

فرجه الشريف) در بغداد، سبب اهميت بيشتر اين شهر نزد شيعيان شد. تسلط اميران آل‌بويه بر بغداد (٤٤٧- ٣٣٤ ه) سبب شد شيعيان آزادى عمل يابند. در طول اين دوران، مركز خلافت اسلامى، به محلى براى آمد و شد عالمان شيعه تبديل شده بود و به اين وسيله بذر علوم و معارف اهل بيت در اين شهر پراكنده مى‌شد.

اين وضعيت تا سال ٤٤٧ هجرى بسامان بود، اما پس از هجوم سلجوقيان و برافتادن آل‌بويه، وضعيت سياسى، اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى شيعيان نابسامان شد؛ با اين حال منطقه كَرْخ بر وضعيت شيعى خويش باقى ماند، چنانكه تاكنون نيز اين موقعيت را حفظ كرده است.

حوزه حديثى بغداد

حوزه حديثى شيعى بغداد را مى‌توان همزادِ اين شهر دانست. از ابتداى تأسيس شهر به دست منصور، شيعيان به اين شهر منتقل شدند. بسيارى از اين مهاجران از گروه محدثان و عالمان بودند. برخى از آنان اصالتاً كوفى بودند و روايات خود را در كوفه و مدينه شنيده بودند و بعضى ديگر نگارنده كتابهاى حديثى بودند. تجمع اين گروه نسبتاً گسترده و سرشناس، موجب شد كه هسته علمى جامعه شيعه همچون هسته اجتماعى آنان در بغداد جلوه‌گر شود.

گروهى از اصحاب امام صادق عليه السلام هم در بغداد مستقر شده و به نشر حديث پرداختند؛ از جمله اين افراد مى‌توان به ابوالْيَسَع كَرْخى بغدادى،[١] قاسم بن عُروه،[٢] ظَريف بن ناصِح،[٣] حَفْص بن البُختَرى،[٤] عبدالرحمن بن حَجّاج،[٥] يحيى بن حجاج كرخى‌[٦] و هِشام بن حَكَم‌[٧] اشاره كرد.

[١]. رجال نجاشى، ص ٢٩٦.

[٢]. همان، ص ٣١٤.

[٣]. همان، ص ٢٠٩.

[٤]. همان، ص ١٣٤.

[٥]. همان، ص ٢٣٧.

[٦]. همان، ص ٥٥.

[٧]. همان، ص ٤٣٣.