ترجمه تحرير الوسيلة (نشر آثار) - خمینی، سید روح الله - الصفحة ٧١٩ - كتاب مزارعه

كتاب مزارعه‌

مزارعه عبارت است از معامله بر اينكه زمين را كشت كند به عوض حصه‌اى از حاصل آن. و مزارعه عقدى است كه به ايجابى از ناحيه صاحب زمين احتياج دارد و آن هر لفظى است كه انشاء اين معنى را برساند مانند قول صاحب زمين: «مزارعه كردم با تو» يا «تسليم نمودم به تو، زمين را فلان مدت تا در برابر فلان حصه آن را كشت نمايى» و امثال اين‌ها. و به قبولى از ناحيه زارع با لفظى كه آن قبول را فايده بدهد، احتياج دارد، مانند ساير عقود. و ظاهر آن است كه قبول فعلى بعد از ايجاب قولى كفايت مى‌كند؛ به اينكه زمين را به اين قصد تحويل بگيرد. و در عقد مزارعه عربى بودن معتبر نيست؛ پس با هر لغتى واقع مى‌شود. و بعيد نيست كه بعد از تعيين آنچه كه تعيين آن لازم است، معاطات در آن جارى شود (كه ايجاب و قبول هر دو با فعل باشد).

مسأله ١- علاوه بر آنچه در متعاقدين معتبر است- از بلوغ و عقل و قصد و اختيار و رشد و محجور نبودن به خاطر افلاس، در صورتى كه تصرف او مالى باشد نه غير مالى، مانند زارع هنگامى كه فقط عمل از او باشد (نه مال)- در مزارعه چند چيز معتبر است:

يكى از آن‌ها اينكه: حاصل زمين بين آن دو (مالك و زارع) به طور مشاع قرار داده شود، پس اگر همه براى يكى از آن‌ها يا مقدار مخصوصى از آن، مثل محصولى كه جلوتر به دست مى‌آيد يا محصولى كه از فلان قطعه (زمين) به دست مى‌آيد براى يكى از آن‌ها، و قسمت ديگر براى ديگرى قرار داده شود، صحيح نيست.