مسأله ٣- با داشتن خاك و مانند آن بنابر احتياط (واجب) تيمّم بر گچ و آهك، بعد از پخته شدن آن‌ها، جايز نيست. و با نداشتن خاك، احتياط (واجب) آن است كه بين تيمّم به يكى از آن دو (گچ، آهك) و به غبار يا گل كه اين دو در رتبه متأخر مى‌باشند، جمع نمايد.

و در صورتى كه فقط آن دو (گچ، آهك) را داشته باشد احتياط (واجب) آن است كه بين تيمّم به آن‌ها و بين اعاده يا قضا جمع نمايد. و اما سفال و آجر و مانند اين‌ها كه گل پخته شده است، ظاهر آن است كه تيمّم به آن‌ها جايز است.

مسأله ٤- تيمّم بر صعيد نجس اگر چه نجاست آن را نداند و يا فراموش كرده باشد، صحيح نيست و همچنين تيمّم بر چيز غصبى صحيح نيست، مگر آن‌كه او را با اكراه در آنجا نگه داشته باشند- مانند زندانى- يا آن‌كه غصبى بودن آن را نداند. و تيمّم بر خاكى كه با چيز ديگرى طورى ممزوج شده كه به آن خاك گفته نشود صحيح نيست، بنا بر اين چيزى كه مستهلك (از بين رفته) شده و چيزى كه بعد از اختلاط مشخص باشد ولى به طورى نباشد كه مانع از صدق تيمّم بر زمين باشد، اشكالى ندارد. و در اين مسأله، حكم خاك مشتبه به مغصوب و خاك مشتبه به ممزوج، حكم آب (مشتبه به مغصوب و مشتبه به مضاف) نسبت به وضو يا غسل است (كه در مشتبه به مغصوب طهارت با هيچ‌يك جايز نيست و در مشتبه به مضاف يا ممزوج بايد تكرار كند) بر خلاف اينكه خاك، مشتبه به نجس باشد و غير از اين (دو) خاك مشتبه خاك پاكى نداشته باشد كه بايد به هر دو خاك تيمّم نمايد (ولى در آب مشتبه به نجس با هيچ‌يك نبايد وضو بگيرد يا غسل نمايد). و اگر مقدارى آب و مقدارى خاك دارد و مى‌داند يكى از اين دو نجس است در صورتى كه فقط همين دو را داشته باشد بايد بين تيمّم و وضو يا غسل جمع نمايد البته بايد تيمّم را بر آن دو مقدم بدارد. و اعتبار مباح بودن خاك و مكان تيمّم، مانند اعتبار آن (مباح بودن آب و مكان) در وضو است و آنچه اقوى است در بحث وضو گذشت.

مسأله ٥- كسى كه در مكان غصبى زندانى است اگر دست‌هايش را براى تيمّم بر خارج مكان غصبى بزند، بدون اشكال تيمّمش جايز است، ولى در صورتى كه محل زدن دست هم در همان مكان غصبى باشد يا تيمّم به خود مكان غصبى نمايد بنابر اقوى جايز