ترجمه تحرير الوسيلة (نشر آثار) - خمینی، سید روح الله - الصفحة ٦٢٣ - گفتارى در فروش ميوهجات بر روى نخلها و درختان

مخيّر است. و اگر تلف بعد از قبض كردن باشد از مال مشترى مى‌باشد و به بايع رجوع نمى‌كند.

مسأله ٨- جايز است فروشنده براى خودش سهم مشاعى مانند يك سوم و يك چهارم و يا مقدار معيّنى مانند يك من يا دو من را استثنا كند. چنان كه حق دارد ميوه نخل يا درخت معيّنى را براى خودش استثنا كند. پس اگر ميوه كم آمد از مقدار استثنا به حسابش، در صورت اول (يعنى مشاع بودن استثنا) ساقط مى‌شود. و در صورت دوم احتياط (واجب) آن است كه مصالحه نمايند.

مسأله ٩- فروختن ميوه بر درخت خرما و درختان ديگر، به هر چيزى كه در انواع بيع‌ها صحيح است ثمن قرار بگيرد، از قبيل نقدها و كالاها و غير اين‌ها، بلكه به منافع و عمل‌ها و مانند اين‌ها جايز است. البته فروختن خرماى روى نخل به خرما جايز نيست؛ چه از خرماى همان نخل باشد يا از خرماى ديگرى كه بر نخل است و يا بر زمين قرار گرفته است. و اين معامله به نام «مزابنه» ناميده مى‌شود. و احتياط (مستحب) آن است كه ميوه درخت‌هاى ديگر- غير نخل- به نخل ملحق شود، به جنس خود فروخته نمى‌شود، اگر چه اقوى آن است كه الحاق نشود. البته فروختن آن به مقدارى از خودش بنابر اقوى جايز نيست.

مسأله ١٠- جايز است، ميوه‌اى را كه خريده به زيادتر از آنچه خريده يا كمتر از آن، قبل از قبض و بعد از قبض، بفروشد.

مسأله ١١- فروختن كشت در حالى كه بذر است قبل از نمودار شدن كشت جايز نيست و در جواز صلح بر آن وجهى است. و فروختن آن به تبعيّت از زمين اگر زمين را بفروشد، و با شرط، كشت را داخل مبيع كند، مورد اشكال است. و اما بعد از نمودار شدن و برآمدن سبزى‌اش، فروختن آن به صورت قصيل (سبزه و گياه نارس) جايز است، به اينكه به عنوان قصيل آن را بفروشد و قبل از آن‌كه خوشه ببندد، خريدار آن را قطع نمايد، چه وقت سبزچيدن آن رسيده باشد، يا نرسيده باشد و مدتى براى بقاى آن معيّن كند. و اگر مطلق باشد (و مدتى معيّن نشده باشد) خريدار حق ابقاى آن را تا وقت سبزچيدن آن دارد