ترجمه تحرير الوسيلة (نشر آثار) - خمینی، سید روح الله - الصفحة ٣٥٨ - گفتارى درباره نصاب
آن يك جذعه است. و سپس «هفتاد و شش» و در آن دو بنت لبون است. و سپس «نود و يك» و در آن دو حقه است. و سپس «صد و بيست و يك (و بيشتر)» كه در هر پنجاه شتر يك حقه و در هر چهل شتر يك بنت لبون؛ يعنى واجب است از اين دو عدد هر عددى را كه مطابق شود رعايت كند، و اگر مطابق نشود مگر با هر دو عدد بايد هر دو ملاحظه شوند.
و اگر با هر يك از آنها مطابقت حاصل شود مخيّر است كه به هر كدام و يا با هر دو حساب كند. و بنا بر اين موردى كه مطابقت حاصل نشود تصوّر نمىشود، بلكه در اعداد اصلى به يكى از راههاى مزبور مطابقت حاصل مىشود. البته در جايى كه عدد مشتمل بر خرده باشد، و خرده عبارت از يك تا نه است كه ميان دو عدد اصلى قرار مىگيرد، مطابقت تصوّر نمىشود و بايد به شكلى رعايت شود كه تمام عدد به جز خرده آن همه را فراگيرد. پس در صد و بيست و يك، سه چهل تا حساب مىشود، و سه بنت لبون پرداخت مىشود. و در صد و سى، دو چهل تا و يك پنجاه تا حساب مىشود، پس دو بنت لبون و يك حقه پرداخت مىگردد. و در صد و چهل، دو پنجاه تا و يك چهل تا حساب مىشود، پس دو حقه و يك بنت لبون پرداخت مىگردد. و در صد و پنجاه تا، سه پنجاه تا حساب مىشود، پس سه حقه پرداخت مىگردد. و در صد و شصت، چهار چهل تا حساب مىشود و چهار بنت لبون پرداخت مىگردد. و به همين ترتيب است تا آنكه به دويست برسد، سپس (در دويست شتر) مخيّر است ميان اينكه پنج چهل تا، حساب شود و پنج بنت لبون پرداخت گردد و يا چهار پنجاه تا حساب شود و چهار حقه پرداخت گردد.
در گاو- كه گاوميش را هم شامل مىشود- دو نصاب است: «سى» و «چهل»، در هر «سى» تا يك تبيع يا تبيعه است. و در هر «چهل» تا، يك مسنه. و در اينجا (نيز) بايد تا جايى كه ممكن است مطابقت را رعايت كند؛ پس در «سى» تا، يك تبيع يا تبيعه است و در «چهل» تا يك مسنه، و تا به شصت نرسد چيزى نيست؛ و همين كه به شصت رسيد وقتى سى تا سى تا، و يا چهل تا چهل تا، و يا هر دو با هم حساب شود، مطابق نشدن در اعداد اصلى تصوّر نمىشود. پس در شصت تا، با سى حساب مىشود و دو تبيع پرداخت مىگردد. و در هفتاد تا، با سى و چهل حساب مىشود، پس يك تبيع و يك مسنه پرداخت مىگردد. و در هشتاد تا، دو چهل تا حساب مىشود و دو مسنه پرداخت مىگردد. و در نود