بالجمله، نتيجه مطلوبه از عبادات تحصيل معارف و تمكين توحيد و ديگر معارف است در قلب. و اين مقصد حاصل نشود مگر آنكه حظوظ قلبيّه عبادات را سالك استيفاء كند، و از صورت و قالب به حقيقت و لبّ عبور نمايد، و واقف نشود در دنيا و قشر كه وقوف در اين امور خار راه سلوك انسانيّت است. و كسانى كه دعوت به صورت محض مى‌كنند و مردم را از آداب باطنيّه باز مى‌دارند و گويند شريعت را جز اين صورت و قشر معنى و حقيقتى نيست، شياطين طريق إلى اللّه و خارهاى راه انسانيّتند، و از شرّ آنها بايد به خداى تعالى پناه برد كه نور فطرت اللّه را كه نور معرفت و توحيد و ولايت و ديگر معارف است در انسان منطفى مى‌كنند و حجابهاى تقليد و جهالت و عادت و اوهام را به روى آن مى‌كشند، و بندگان خداى تعالى را از عكوف به درگاه او و وصول به جمال جميل او باز مى‌دارند و سدّ طريق معارف مى‌نمايند، و قلوب صافى بى‌آلايش بندگان خدا را كه حق تعالى با دست جمال و جلال خود تخم معرفت در خميره آنها پنهان فرموده و انبياء عظام و كتب آسمانى را فرستاده براى تربيت و تنميه آن، به دنيا و زخارف آن و جهات مادّى و جسمانى و عوارض آن متوجه مى‌كنند و از روحانيّات و سعادات عقليه منصرف مى‌كنند، و حصر عوالم غيب و جنّتهاى موعوده را مى‌نمايند به همان مأكولات حيوانيّه و مشروبات و منكوحات و ديگر از مشتهيات حيوانى.

اين‌ها گمان كنند كه حق تعالى اين همه بسط بساط رحمت فرموده و با اين همه تشريفات كتابها نازل فرموده و ملائكة اللّه معظم فروفرستاده و انبياء عظام مأمور فرموده براى اداره كردن بطن و فرج، غايت معارفشان اين است كه بطن و فرج را در دنيا حفظ كن تا به شهوات آن در آخرت برسى. آن قدرى كه اهميت به جماع پانصدساله مى‌دهند به توحيد و نبوّات نمى‌دهند، و تمام معارف را مقدّمه تعمير بطن و فرج مى‌دانند. و اگر حكيمى الهى يا عارفى ربّانى به روى بندگان خدا بخواهد درى از رحمت باز كند و ورقى از حكمت الهى بخواند، از هيچ نسبت و بدگويى و فحش و تكفيرى به او خوددارى نمى‌كنند. اين‌ها به طورى منغمر در دنيا شدند و به شهوات بطن و فرج اهميت‌