آداب الصلاة - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢١٨ - ركن سوّم «تعظيم» است

كرد و به چشم استظلال به موجودات عوالم غيب و شهود نگريست، مرتبه «تحميد» براى او دست دهد و دل او اعتراف كند كه جميع محامد از مختصّات ذات احدى، و ديگر موجودات را در آن شركتى نيست، زيرا كه از خود كمالى ندارند تا حمد و ثنائى براى آنها واقع شود. و در تفسير اين سوره مباركه بيان تفصيلى اين لطيفه الهيّه خواهد آمد. ان شاء اللّه تعالى.

ركن سوّم «تعظيم» است.

و آن در الرّحمن الرّحيم‌ حاصل شود. چون عبد سالك إلى اللّه در ركن «تحميد» محمدت را به حق تعالى منحصر كرد و از كثرات وجوديّه سلب كمال و تحميد نمود، به افق وحدت نزديك شود و چشم كثرت بينى او كم‌كم كور شود و صورت رحمانيّت، كه بسط وجود، و رحيميّت، كه بسط كمال وجود است، بر قلب او تجلّى كند و حق را به دو اسم محيط جامع كه كثرات در آن مضمحل است توصيف كند، پس، به واسطه جلوه كمالى قلب را هيبت حاصل از جمال دست دهد، پس، عظمت حق در قلب او جاى گزين شود.

و اين حال چون تمكين يافت، به ركن چهارم منتقل شود كه آن مقام «تقديس» است كه حقيقت تمجيد است، و به عبارت ديگر، تفويض امر إلى اللّه است. و آن، رؤيت مقام مالكيّت و قاهريّت حق و فرو ريختن غبار كثرت و شكستن بتهاى كعبه دل و ظهور مالك بيت قلب و تصرّف نمودن آن را بى‌مزاحم شيطانى است. و در اين حال به مقام خلوت رسد و بين بنده و حق حجابى نباشد و ايّاكَ نَعْبُدُ وَ ايّاكَ نَسْتَعين‌ در آن خلوت خاص و مجمع انس واقع شود. و از اين جهت فرمود: هذا بَيْنى وَ بَيْنَ عَبْدى. و چون عنايت ازلى شامل حال او شود و او را به خود آرد، استقامت به اين مقام و تمكين آن حضرت را خواهان شود بقوله: اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيم‌. و لهذا «اهدنا» تفسير شده به:

الزمنا و ادمنا و ثبّتنا. و اين براى آنان است كه از حجاب بيرون آمده و به مطلوب ازل رسيده‌اند. و اما امثال ما اهل حجاب بايد هدايت را به همان معنى خود از حق تعالى طلب كنيم. و شايد بقيّه از اين در تفسير سوره مباركه «حمد» بيايد.

ان شاء اللّه تعالى.