و در حديث علل نيز قريب به اين مضمون وارد است.[١٨٣] و از اين حديثها معلوم شود كه شهادت به الوهيّت موجب فتح ابواب سماء و خرق حجاب است، و باعث اجتماع ملائكة اللّه مى‌باشد. و اين حجاب كه به واسطه شهادت به الوهيّت و قصر آن در ذات مقدّس خرق مى‌شود، از حجب غليظه ظلمانيّه است كه تا سالك در آن حجاب است، راهى به حضور محضر ندارد، و تا فتح اين باب بر او نشده، طريقى بر سلوك نخواهد داشت.

و آن، حجاب كثرت افعالى است، و وقوع در احتجاب تكثيرى است كه نتيجه آن رؤيت فاعليّت و مؤثّريّت موجودات است، كه ثمره آن رؤيت استقلال آنها است در فاعليّت، و تفويض محال و شرك اعظم است، چنانچه نتيجه شهادت به الوهيّت و حصر آن در حق تعالى، توحيد افعالى و افناء كثرات در فعل حق و نفى تأثير و فاعليّت از غير و طرد استقلال از غير حق تعالى است، و از اين جهت ملكوتيّين از حجاب كثرت اله في السّماء و اله في الارض بيرون آمدند به واسطه اين شهادت، و از نفور و تفرقه به انس و اجتماع برگشتند و فتح ابواب آسمان گرديد. پس، سالك نيز بايد با اين شهادت خرق حجاب ظلمانى خويش نمايد و ابواب آسمان را به روى خود مفتوح كند، و از حجاب بزرگ استقلال قدمى بردارد تا راه عروج به معراج قرب نزديك شود. و اين حقيقت با لقلقه لسان و ذكر قولى حاصل نشود، و از

______________________________
رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله در سايه كعبه خوابيده بود، جبرئيل با طاسى محتوى آبى از بهشت نزد او آمد، بيدارش كرد و دستورش داد با آن آب غسل كند. آنگاه رسول اللّه در محملى كه هزار هزار رنگ از نور داشت قرار گرفت، سپس به آسمان برده شد تا به ابواب آسمان رسيد. چون ملائكه او را ديدند، از اطراف بابهاى آسمان گريختند و گفتند: دو خداى هست، يكى در زمين و يكى در آسمان. پس جبرئيل به امر خداوند گفت: اللّه اكبر، اللّه اكبر. پس ملائكه به طرف درهاى آسمان بازگشتند. آنگاه در آسمان باز شد و رسول اللّه داخل گشت تا اينكه به آسمان دوم رسيد. پس ملائكه از اطراف درهاى آن گريختند. پس جبرئيل گفت: اشهد ان لا إله الّا اللّه، اشهد ان لا إله الّا اللّه. پس ملائكه بازگشتند و دانستند كه رسول اللّه مخلوق است. پس در باز شد و پيامبر داخل گشت ...». تفسير عياشى، ج ١، ص ١٥٧.

تفسير سوره «بقره»، روايت ٥٣٠.

[١٨٣] - علل الشّرائع، ج ٢، ص ٣١٢.