الاتَرَوْنَ انَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ اخْتَبَرَ الْاوَّلینَ مِنْ لَدُنْ آدَمَ صَلَواتُ اللَّهِ عَلَیهِ الَی الْآخِرینَ مِنْ هذَا الْعالَمِ بِاحْجارٍ لاتَضُرُّ وَ لاتَنْفَعُ وَ لاتُبْصِرُ وَ لاتَسْمَعُ، فَجَعَلَها بَیتَهُ الْحَرامَ الَّذی جَعَلَهُ لِلنّاسِ قِیاماً ثُمَّ وَضَعَهُ بِاوْعَرِ بِقاعِ الْارْضِ حَجَراً وَ اقَلِّ نَتائِقِ الْارْضِ مَدَراً وَ اضْیقِ بُطونِ الْاوْدِیةِ قُطْراً بَینَ جِبالٍ خَشِنَةٍ وَ رِمالٍ دَمِثَةٍ وَ عُیونٍ وَشِلَةٍ وَ قُرًی مُنْقَطِعَةٍ لایزْکو بها خُفٌّ ...

[آیا نمیبینید که خدای سبحان همه پیشینیان را از زمان آدم- صلوات اللَّه علیه- تا واپسین امت در این جهان، به سنگهایی (روی هم چیده) که نه سود و زیانی میرسانند و نه میبینند و میشنوند آزمایش نمود؟! و آن را حرمتکده و خانه محترم و شکوهمند خویش ساخت «خانهای که آن را مایه برپایی و اداره امور مردم قرار داد»، آنگاه آن را در سنگلاخترین سرزمینها و کمآبادیترین منطقهها و تنگترین درهها، در میان کوههای سخت و شنزارهای نرم و چشمههای کمآب و روستاهای جدا از هم قرار داد، سرزمینی که نه شتر و نه اسب و نه گاو و گوسفند در آن پرورش مییابد.

سپس آدم و فرزندان او را فرمان داد که شانههای خود را به سوی آن گردانند و به سوی آن روی آورند. آنگاه این خانه محل سودآوری سفرها و بارانداز بارهای آنان شد، که صاحبدلان از فلاتهای خشک و دور و درههای پست و عمیق و جزیرههای جداجدای دریاها به سوی آن میشتابند، شانههای خود را با خواری و فروتنی در گرد آن میجنبانند، و لا اله گویان گرد آن میچرخند، و ژولیده مو و غبارآلود به سوی آن هروله میکنند، در حالی که جامههای تن را دور افکنده و با رها ساختن و آرایش نکردن موها زیباییهای خود را زشت و بدنما ساختهاند. اینها همه به جهت آزمون بزرگ و امتحان سخت و آزمایش آشکار و پاکسازی بلیغی است که خداوند آن را سبب رحمت و وسیله رسیدن به بهشتش قرار داده است.

و اگر خدای سبحان میخواست که حرمتکده و مشعرهای بزرگ خود را در میان بوستانهای پر جویبار و دشتهای نرم و هموار، پر درخت با