مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤١ - آزادی افراد از سه ناحیه سلب می شود

نکنید، مدح نکنید، ثنا نگویید که خدا خودش میداند من از ثنا شنیدن خوشم نمیآید. در مقابل، اگر انتقاد و اعتراضی به نظرتان میرسد به من بگویید.

در یکی از نامههایی که در نهجالبلاغه هست سید رضی اینطور نوشته است که در جنگ جمل، زمانی که علی علیه السلام از مدینه حرکت کرد و به طرف بصره میآمد، نامهای به مردم کوفه نوشت، آنها را دعوت کرد، در ابتدای نامه مینویسد که من یک گذشتهای در دوره خلفای پیشین دارم، هرجور مردم درباره گذشته من فکر میکنند، آیا ظالم بودم یا مظلوم، یاغی بودم یا مبغیعلیه، هر طور بوده فعلًا درباره اینها بحثی نمیکنم ولی امروز مسلمین با من بیعت کردهاند، هرکس که میخواهد به یاری من بیاید، بیاید اما من یک قید و یک شرط با او میکنم: نزد من بیاید، اگر دید خوب عمل میکنم مرا کمک بدهد و اگر دید بد عمل میکنم به من انتقاد و اعتراض کند تا من جبران کنم.

این را میگویند نمونه یک حکومت آزادیخواه؛ ولی چرا اینگونه است؟ برای اینکه اسلام چنین دینی بود که یک چنین افرادی تربیت کرد؛ البته افرادی مثل علی که نمیخواهم بگویم ولی علی نمونه تربیت کامل اسلام بود و جامعه مسلمین آن روز هم همینجور ایجاب و اقتضا میکرد.

عوامل تأمین آزادی چیست؟ گفتیم یکی از عوامل این است که انسان را به خودش بشناسانند، ارزش انسان را بالا ببرند؛ و یکی از علل ناکامیهای امروز همین است که ارزش انسان از آنچه که هست پایینتر آمده است و همینها نشانه و دلیل بدبختی انسانهاست.

آزادی افراد از سه ناحیه سلب می شود

عوامل دیگر سه دسته است، که انشاءاللَّه فردا شب بحث خودم را تکمیل خواهم کرد. آزادی افراد از سه ناحیه سلب میشود. یک ناحیه، ناحیه افراد سلبکننده است، افرادی که میآیند آزادی را از دیگران سلب میکنند. چرا و به چه دلیل سلب میکنند؟ چه عاملی بر وجود آنها حکومت میکند که میآیند آزادی را سلب میکنند؟ دوم افرادِ سلبشده از آنهاست، یعنی افرادی که آزادی آنها سلب میشود.

آنها هم ممکن است در این جهت تأثیر داشته باشند. در آنها خصوصیتی،