مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٣ - تعریف عدالت از نظر علی علیه السلام

تفاوتهای بجا و تفاوتهای بیجا [ ( بیست گفتار )]

[١]*

در این جلسه میخواهم در تشریح و توضیح معنی عدالت و مساوات صحبت کنم و این جهت را توضیح بدهم که آن تفاوت و اختلاف و تبعیض که با عدالت مغایر است چیست؟ آیا هر نوع تفاوتی که در جامعه بین افراد باشد مخالف عدالت است؟

و آیا مقتضای عدالت این است که افراد هیچ امتیازی بر یکدیگر نداشته باشند؟ یا آنکه مقتضای عدالت این است که افراد نسبت به یکدیگر امتیاز بیجا نداشته باشند، تفاوت و تبعیض ناروا در میانشان نباشد؟ و اگر مقصودْ این دوم است، سؤال دومی پیش میآید و آن اینکه ملاک بجا بودن و بیجا بودن و روا بودن و ناروا بودن چیست؟ امتیازات و تفاوتها بر چه اساسی اگر باشد بجا و رواست و بر چه اساسی اگر باشد ناروا و بیجاست؟

تعریف عدالت از نظر علی علیه السلام

در جلسه اول، کلامی از علی علیه السلام در جواب سؤالی که از آن حضرت درباره عدل و جود شده بود نقل کردم. سؤال این بود: آیا جود افضل است یا عدل؟ جوابی که حضرت داده بودند این بود که عدل افضل است. دو دلیل هم ذکر کرده بودند: یکی