مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧٨ - شرایطی که در اختیار انسان است

اجازه میدهد نان گندم بخورد نان جو میخورد.

حال چرا ما چنین زندگیای را انتخاب میکنیم؟ به خاطر همدردی.

٣. آزادی و آزادگی

فلسفه سوم زهد، آزادی و آزادگی است. قرآن هرگز لذت حلال را بر بشر حرام نکرده است. قُلْ مَنْ حَرَّمَ زینَةَ اللَّهِ الَّتی اخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیباتِ مِنَ الرِّزْقِ [١]. قرآن هرگز نمیگوید از لذتی هم که از راه مشروع به دست میآید استفاده نکن که به آخرت برسی. ولی در عین حال مطلب دیگری هست و آن اینکه: بشرهایی که آرزو دارند آزاد زندگی کنند و به آزادی علاقهمندند، همیشه کوشش میکنند زنجیرها را تا حدودی که ممکن است از دست و پای خودشان برگیرند.

شرایط ضروری طبیعی

ما در این دنیا که زندگی میکنیم یک سلسله احتیاجها و نیازمندیها داریم که به حکم قانون خلقت نمیتوانیم آنها را نداشته باشیم. ما به حکم قانون خلقت احتیاج به غذا داریم و نمیتوانیم تا آن حد خودمان را آزاد کنیم که احتیاج به غذا نداشته باشیم. باید غذا بخوریم، بَدَل ما یتَحَلَّل برای بدن ما ضرورت دارد. ما از این هوایی که تنفس میکنیم نمیتوانیم آزاد باشیم. از آب نمیتوانیم آزاد باشیم. از لباس تا حدودی نمیتوانیم آزاد باشیم. این مقدار قیدها را خلقت و طبیعت به گردن ما نهاده است.

شرایطی که در اختیار انسان است

ولی یک سلسله قیدها هست که بشر خودش برای خودش به وجود میآورد و در نتیجه خواه ناخواه دست و پایش بسته میشود و به مقدار متناسب با آن قیدها آزادی از او سلب میشود.

مثلًا بعضی از افراد بشر هستند که یک سلسله اعتیادات دارند. در عصر ما اعتیادات زیاد است. شاید باشند افراد کمی که هیچ اعتیادی نداشته باشند، ولی