رفت، فعلًا در میان ما نیست، پس یک دقیقه سکوت اعلام میکنیم. بعد یک دقیقه «صُمٌّ بُکم» میشوند. «یک دقیقه سکوت اعلام میکنیم» یعنی چه؟! این سکوت چه اثر و فایدهای دارد؟ میخواهد بگوید من به قیامت و به مغفرت و طلب مغفرت و این حرفها اعتقاد ندارم، یک دقیقه سکوت. این یک دقیقه سکوت را آدمهایی درآوردند که اساساً به این حرفها اعتقاد نداشتند. در یک کشور اسلامی که برای یک نفر میت اظهار تأسف میخواهد بشود که شکلش نباید یک دقیقه سکوت باشد.

گفت: «یک دست به مصحفیم و یک دست به جام»؛ هیچ معلوم نیست که اصلًا ما مسلمانیم یا نامسلمان، به خدا اعتقاد داریم یا نداریم؟ قیامت را اعتقاد داریم یا منکر هستیم؟ هیچ وضعمان معلوم نیست، فقط تقلید محض، چرا؟ چون در دنیای اروپا برای مردههای خودشان یک دقیقه سکوت میکنند. چرا میترسید؟! مسلمانم، او مرده است، برای مسلمان طلب مغفرت باید کرد، یک سوره کوچک قرآن باید خواند؛ حمدی میخوانیم، سورهای میخوانیم، یا چهار تا قُلْ هُوَ اللَّه میخوانیم یا یازده تا قُلْ هُوَ اللَّه میخوانیم یا هفت تا انّا انْزَلْنا میخوانیم. بچههای ما وقتی که بشنوند برای مردههای ما در مجلس شورا و مجلس سنا یک دقیقه سکوت اعلام میکنند چه فکری میکنند؟! معاد اصل است ولی این شعارها را باید حفظ کرد.

حفظ حرمت مسجد

کمکم مجالس ختم هم به یک شکل دیگری پیدا میشود. یک وقتی راجع به همین مسجد [١]، رفقا صحبت میکردند درباره اینکه مجالس ختم در اینجا ادامه داشته باشد یا نداشته باشد. نظر به یک وضعی که هرچه هم اولیای مسجد اصرار میکنند و فشار میآورند باز هم بعضی از خانمها با یک وضع نامطلوبی در جلسه ختم شرکت میکنند، رفقا و دوستان تصمیم گرفتند اساساً مجالس ختم را برداریم. یک فکر مانع شد و آن اینکه اگر مجالس ختم را از مساجد بردارند، میبرند در باشگاهها، وقتی بردند در باشگاهها آنجا دیگر نه قرآنی خوانده میشود، نه جزوهای پخش خواهد شد، نه واعظی میآید که دو کلمه برای مردم وعظ و اندرز و سخن دینی بگوید، باز

[١]. [مسجد الجواد تهران، میدان هفتم تیر]